برايشان عذابى دردناك . ( 117 )
و بر يهود آنچه را از پيش براى تو شرح داديم ، حرام كرديم ، و ما به آنها ظلم نكرديم امّا خودشان در حق خود ستم كردند . ( 118 )
آن گاه پروردگار تو ، طرفدار كسانى است كه كارهاى بد را از روى نادانى انجام داده و سپس ، بعد از اين اعمال توبه و بازگشت كردند ، آرى پروردگار تو ، پس از توبه و عمل از روى نادانى ، بسيار آمرزنده و رحيم است . ( 119 )
تفسير :
وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ
؛ در معناى ما دو احتمال است :
1 - « ما » موصوله و نصب « كذب » به لا تقولوا باشد . يعنى آنچه از حيوانات را كه زبان شما ( بر خلاف حق ) به حرمت يا حلّيت توصيف مىكند ، نگوييد : اين حلال است و اين حرام ، مثل :
ما فِي بُطُونِ هذِهِ الْأَنْعامِ خالِصَةٌ لِذُكُورِنا وَ مُحَرَّمٌ عَلى أَزْواجِنا
؛ آنها مىگفتند : « آنچه در شكم اين چهارپايان است ، بر مردانمان حلال و بر زنانمان حرام است . ( انعام / 139 ) حرف « لام » در «
لِما تَصِفُ
» مثل قول كسى است كه مىگويد : و لا تقولوا لما احلّ اللَّه ، هو حرام ، چيزى را كه خدا حلال كرده است ، نگوييد : حرام است ، با اين توجيه جملهء « هذا حلال و هذا حرام » بدل از « كذب » خواهد بود .
2 - احتمال ديگر آن است كه « ما » مصدريه ، و نصب « كذب » به فعل « تصف » باشد به اين تقدير : و لا تقولوا : هذا حلال و هذا حرام لوصف السنتكم الكذب . يعنى با گفتار دروغى كه بدون دليل ، زبانهايتان بر آن ، جارى مىشود ، حكم حلال و حرام را صادر نكنيد .
لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ
؛ زيرا اين موضوع موجب مىشود كه بر خدا افترا بسته و حكمى را بدون دليل به ذات اقدس وى نسبت دهيد . « لام » براى تعليلى است كه معلول و نتيجهء آن مورد قصد و غرض انجام دهنده نيست . «
مَتاعٌ قَلِيلٌ
» خبر مبتداى محذوف است ، يعنى سود اهل افترا ، از اين كارها كه انجام مىدهند ، اندك ، اما عقاب و