خالى از هر گونه انحراف است و از مشركان نبود ، پيروى كن . ( 123 )
( مجازات ) شنبه بر كسانى قرار داده شد ، كه در آن اختلاف كردند ، و پروردگارت روز قيامت در ميان آنها ، در آنچه اختلاف مىكردند داورى مىكند . ( 124 )
تفسير :
إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً
؛ در معناى « امة » چند قول است :
1 - ابراهيم خود به تنهايى ملّتى از ملّتها بود .
2 - مجاهد مىگويد : يعنى تنها مؤمنى كه در زمان خودش يكتاپرستى يگانه بود ، در حالى كه تمام مردم كافر بودند .
3 - قتاده گويد : پيشواى هدايتگرى كه ديگران به او اقتدا مىكردند .
قانِتاً لِلَّهِ
مطيع و پيوسته در حال عبادت خدا بود .
حَنِيفاً
در اطاعت از خدا با استقامت و به اسلام پايبند بود و هيچ گونه انحرافى از حق در او وجود نداشت .
وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
؛ و او از مشركان نبود . اين جمله تكذيب براى كفّار قريش است كه با بت پرستى و كفرشان خود را از ملّت ابراهيم مىدانستند .
شاكِراً لِأَنْعُمِهِ
؛ سپاسگزار نعمتهاى خداوند و اعتراف كنندهء به آنها بود . روايت شده است كه حضرت ابراهيم عليه السّلام هيچ وقت بدون مهمان غذا نمىخورد . « اجتباه » خداوند او را براى نبوت برگزيد و به اين امر اختصاصش داد و «
هَداهُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
» و او را به راه راست كه آيين اسلام است هدايت كرد .
وَ آتَيْناهُ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً
؛ ما در دنيا به ابراهيم نيكى داديم . قتاده مىگويد منظور آن است كه خداوند نامش را بلند كرد و پر آوازهاش ساخت تا آن جا كه اهل هر دينى او را دوست مىدارند ، بعضى گفتهاند مراد نبوّت است ، و برخى ديگر گفتهاند ، منظور اين است كه در هنگام درود فرستادن مىگوييم : كما صليت على ابراهيم و آل ابراهيم .