خدا را انجام دهيد ، اگر او را مىپرستيد . ( 114 )
خداوند ، مردار و خون و گوشت خوك و آنچه را با نام غير خدا سر بريده شده بر شما حرام كرده است ، امّا كسى كه ناچار شود ، در حالى كه ستمكارى و تجاوز از حدّ نكند ، خداوند آمرزنده و رحيم است . ( 115 )
تفسير :
يَوْمَ تَأْتِي
؛ « يوم » منصوب و متعلق است به « رحيم » يا به فعل مقدّر « اذكر » . معناى آيه اين است : هنگامى كه در قيامت هر يك از انسانها حاضر مىشوند و از خود دفاع مىكنند هيچ كس به ديگرى توجّه ندارد همه مىگويند : نفسى نفسى ( خودم ، خودم ) و مجادلهء از نفس يعنى دفاع از خود و بهانهتراشى به سود خود مثل اين كه منحرفين از حق ، روز قيامت مىگويند : خدايا ، اين سردمداران و اكابر قوم ، ما را گمراه ساختند ، و از اين قبيل بهانه جوييهاى ديگر .
وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً
؛ خداوند سرزمين آبادى را كه چنين موقعيتى داشت ، نمونه قرار داده براى هر جامعهاى كه آنان را نعمتها عنايت فرمايد و آنها در عوض شكر نعمت خدا ، كفران كنند ، به گناه و خوشگذرانى پردازند و از خدا و دين رو بگردانند ، در نتيجه ، حق تعالى عذاب و خشم خود را بر آنان فرود آورد « مطمئنة » با آرامش و ساكن ، ترس يا شدّتى او را آشفته حال نمىسازد « رغدا » گسترده و فراوان .
لِباسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ
؛ خداوند در اين آيه از آثار گرسنگى و ترس ، تعبير به لباس فرموده است ، زيرا اثر گرسنگى و ترس بر انسان آشكار مىشود چنان كه لباس پيدا و آشكار است . بعضى گفتهاند : زيرا گرسنگى و ترس سراسر وجود آنها را فرا مىگيرد همانطور كه لباس تمام بدن انسان را فرا مىگيرد پس گويا چنين فرموده است : خداوند از گرسنگى و ترس چيزى را به آنها چشانيد كه سراسر وجودشان را فرا گرفت .
بعضى گفتهاند منظور از اين قريه شهر مكّه است كه مدّت هفت سال خداوند