أَخِّرْنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ
؛ گنهكاران در آن روز مىگويند : پروردگارا ما را به دنيا برگردان و اندكى مهلت ده تا آنچه كوتاهى كرديم جبران كنيم دعوت تو را پاسخ مثبت گوييم و از پيامبرانت اطاعت كنيم . ممكن است مقصود از «
أَجَلٍ قَرِيبٍ
» روز هلاكت آنها به عذاب دنيايى باشد يا روز مرگشان كه با عذاب مىميرند و درخواست مىكنند كه خداوند عذابشان را براى مدّتى به تأخير بنيدازد . مثل : لو لا اخرتنى الى اجل قريب فاصدق ؛ « كاش مرا ، تا مدتى اندك مهلت مىدادى تا تصدّق كنم و از شايستگان باشم » . ( منافقون 10 )
أَ وَ لَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ ما لَكُمْ مِنْ زَوالٍ
؛ در تفسير اين آيه دو قول است :
1 - در دنيا با زبانهاى خود سوگند ياد مىكردند و مىگفتند : ما از اين دنيا به سراى ديگر منتقل نمىشويم ( نخواهيم مرد ) .
2 - به لفظ نمىگفتند ولى زبان حالشان اين بود ، زيرا در دنيا بناهاى محكم مىساختند و آرزوهاى دراز داشتند و عبارت : ما لكم ، اگر چه به صورت مخاطب است ولى جواب قسم و به معناى متكلم است ، يعنى براى ما مرگى نيست .
وَ سَكَنْتُمْ فِي مَساكِنِ . . .
؛ سكن الدار و سكن فيها ، از مصدر سكنى يا سكون مىآيد و به معناى « اطمأننتم » است ، يعنى با خوشحالى و آرامش در جايگاههاى ستمكاران قبل سكونت گزيديد در حالى كه از روش آنها در ظلم و ستم پيروى كرديد .
وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ
؛ و حال آن كه با خبرهاى گذشتگان و مشاهدهء عينى بر شما معلوم شد كه ما چگونه آنها را به هلاكت رسانيديم . «
وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ
» و براى شما مثالها آورديم امّا پند و عبرت نگرفتيد .
[ سوره إبراهيم ( 14 ) : آيات 46 تا 52 ]
وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَ عِنْدَ اللَّهِ مَكْرُهُمْ وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ ( 46 ) فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ ( 47 ) يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ ( 48 ) وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ ( 49 ) سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ ( 50 )
لِيَجْزِيَ اللَّهُ كُلَّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ ( 51 ) هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ ( 52 )