خواهد بود ، يعنى عذابى كه خداوند به آن وسيله آنان را مجازات مىكند نزد اوست ، و از جايى كه گمان ندارند بر آنها وارد مىشود .
وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ
؛ همانا فريبكارى آنان به دليل شدت و عظمتى كه دارد نزديك است كه كوهها را از جا بكند . با توجه به اين معنا : « ان » مخفّفهء از ثقيله است و لام در فعل « لتزول » هم قرينهء همين معناست . بعضى ، « ان » را نافيه و « لام » را مؤكّد آن گرفتهاند ، مثل قول خداى تعالى :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ
؛ « خداوند هرگز ايمان شما را ضايع نمىكند » ( بقره / 142 ) بنا بر اين معناى آيه چنين است : حيله و نيرنگ آنان نمىتواند معجزات و دستورات پيامبر را كه همانند كوه پايدار و استوار است از بين ببرد ، امام على عليه السّلام و عمر ، و ابن مسعود « و ان كاد مكرهم » قرائت كردهاند .
فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ
؛ پس هرگز مپندار كه خداوند وعدهاى را كه به پيامبرانش داده است خلف كند . در اين آيه ، خدا وعده را مقدّم داشته ، تا روشن سازد كه هرگز خلف وعده نمىكند و رسل را بعد از آن آورده تا بيان كند : در صورتى كه با هيچ كس خلف وعده نمىكند ، چگونه با پيامبرانش كه بهترين بندگان برگزيدهء او هستند خلف وعده كند ؟ در دو آيهء زير نيز معناى اين آيه به تأكيد ذكر شده است :
1 -
إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا . . .
؛ « ما حتما پيامبرانمان را يارى مىكنيم » ( مؤمن / 50 ) .
2 -
كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي
؛ « خداوند چنين مقرر ساخته كه من و پيامبرانم حتما پيروز خواهيم شد . » ( مجادله / 21 )
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ
؛ در محل اعراب اين جمله دو وجه ذكر شده است :
1 - بدل از « يوم يأتيهم » باشد .
2 - ظرف براى « انتقام » باشد معناى آيه چنين است : روزى كه اين زمين به زمين ديگرى كه شما با آشنايى نداريد ، تبديل شود . (
وَ السَّماواتُ
) و آسمانها نيز چنين خواهد شد . تبديل به دو صورت تحقّق مىيابد :