تفسير :
« تلك » اسم اشاره ، مبتدا و آيات الكتاب خبر آن است .
وَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ
؛ و تمام آنچه از قرآن كه بر تو ، نازل شده ، حقّى است كه بالاتر از آن وجود ندارد .
« اللَّهُ »
مبتدا ، و «
الَّذِي رَفَعَ
» خبر آن است چنان كه در آيهء بعد :
وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ
نيز مبتدا و خبر است و جايز است كه صفت براى « اللَّه » باشد .
يدبر الامر يفصل الآيات : اين جمله مىتواند خبر بعد از خبر باشد ( بنا بر اين كه الّذى رفع نيز خبر باشد ) در فعل «
تَرَوْنَها
» دو وجه ذكر شده است :
1 - جملهء استينافيه است ، يعنى شما آسمانها را چنان مىبينيد كه نه در پايين ستونى دارد و نه از بالا به جايى متصل است .
2 - بعضى گفتهاند : صفت براى « عمد » است كه به صورت « عمد » با دو ضمّه ( به صيغهء جمع ) نيز خوانده شده ، و به معناى به غير عمد مرئية مىباشد يعنى بدون ستونهايى كه ديده شود ، و تنها قدرت خداست كه آنها را نگهدارى مىكند .
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ . . .
؛ خداوند دستگاه ملكوتى و امور مخلوقات خود را آن گونه كه حكمت اقتضا دارد اداره مىكند و آيات خود را در كتابهايش كه بر پيامبرانش نازل كرده به تفصيل بيان مىدارد .
لَعَلَّكُمْ بِلِقاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ
؛ تا شايد ، شما به مسألهء جزا و پاداش يقين پيدا كنيد و بدانيد كه اين اداره كنندهء تفصيل دهنده ، قادر است كه شما را پس از مرگ زنده كند و شما ناگزير بسوى او بازگشت خواهيد كرد . «
مَدَّ الْأَرْضَ
» زمين را از جهت طول و عرض گسترد و در آن كوههاى استوار قرار داد .
وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ
؛ و از تمام ميوهها نيز در زمين ، دو جفت ( و دو نوع متقابل ) : سياه و سفيد ، ترش و شيرين ، تر و خشك ( و نر و ماده ) و نظير اينها از انواع مختلف به وجود آورد .