يهوديان معتقد بودند كه مسلمانان مستحقّ مجازاتند ، از اين رو به آنان گفته شده : آنان كه از رحمت خدا دورند ، [ يهود ] در حقيقت حالشان از نظر عقوبت بدتر است از مسلمانانى كه به گمان شما مستحقّ مجازاتند .
مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ
؛ در اعراب « من » دو وجه است :
1 - در محلّ رفع است بنا بر اين كه خبر براى مبتداى محذوف و تقدير آن « هو من لعنه اللَّه » باشد .
2 - در محل جرّ است بنا بر اين كه بدل از « شر » باشد .
وَ عَبَدَ الطَّاغُوتَ
؛ عطف بر صلهء « من » [ لعنه اللَّه ] است ؛ يعنى و من عبد الطاغوت ، و عبد الطاغوت به ضمّ باء و مضاف نيز قرائت شده است ، يعنى و جعل منهم عبد الطاغوت و اين نوع قرائت براى مبالغه در عبوديت است مانند : حذر و يقظ كه براى مبالغه در پرهيز و بيدارى است و مقصود از اين جمله اين است كه خداوند آنان را خوار ساخت تا آنكه شياطين را اطاعت كردند .
« طاغوت » : يعنى شيطان .
برخى گفتهاند : مقصود از كسانى كه به صورت بوزينه و خوك درآمدند ، اصحاب سبت مىباشند . و منظور از « خنازير » ( خوكان ) كسانى هستند كه به « خوان عيسوى » كفر ورزيدند ، و برخى گفتهاند ، مقصود از « قردة » ، و « خنازير » [ يهوديان و ] اصحاب سبت هستند كه بهواسطه عصيان در روز شنبه ، جوانانشان به صورت بوزينه و پيرانشان بهصورت خوكها مسخ شدند .
أُولئِكَ شَرٌّ مَكاناً
: اينان جايگاهى بدتر دارند ، بدى به منظور مبالغه ، به مكان نسبت داده شده است و گرنه مقصود بدى اهل آن مكان است و اين از باب كناية است .
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 61 تا 63 ]
وَ إِذا جاؤُكُمْ قالُوا آمَنَّا وَ قَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَ هُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما كانُوا يَكْتُمُونَ ( 61 ) وَ تَرى كَثِيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( 62 ) لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَصْنَعُونَ ( 63 )