بتوانند بهاى كتابت را به مولايشان بپردازند و آزاد شوند ، و در غير مكاتب هم ، وقتى كه برخى بردگان در شدّت قرار داشتند و موالى آنها را مىآزردند ، از اين مورد خريده و آزاد مىشدند و ولايت و سرپرستى آنها براى صاحبان زكات بود .
« غارمين » كسانى كه بدون اسراف و صرف مال در امور غير شرعى ، قرض كرده و مديون ماندهاند .
سَبِيلِ اللَّهِ
؛ منظور ، جهاد و تمام مصالح مسلمانان است .
وَ ابْنِ السَّبِيلِ
؛ مسافرى كه از مال و ثروت خود دور مانده ، هر چند با توجه به مالى كه در وطن دارد ، ثروتمند است امّا حالا در مسافرت فقير و تنگدست مىباشد .
« فَرِيضَةً »
به معناى مصدر تأكيدكننده است ، زيرا معناى جملهء
إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ
، اين است كه خدا صدقات را براى اين موارد واجب ساخته است .
در چهار مورد آخر به جاى حرف « لام » از « فى » استفاده شده تا دلالت كند بر اين كه اينها از چهار گروه اول سزاوارتر به اين هستند كه زكات و صدقات در ميان آنها قرار گيرد ، زيرا « فى » مفيد معناى ظرفيّت است .
ذكر اين آيه و بيان مصارف زكات در خلال بحث از اهل نفاق به اين علت است كه مىخواهد بگويد : چون زكات فقط در اين موارد بايد صرف شود بنا بر اين ، منافقان كه از مستحقّان آن نيستند و بطور كلى از اين موارد دوراند ، حق ندارند دربارهء آن و تقسيمكنندهء آن حرفى بزنند .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 61 تا 63 ]
وَ مِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ رَحْمَةٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 61 ) يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كانُوا مُؤْمِنِينَ ( 62 ) أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ ( 63 )