دشمنى هم كنى تو را دشمن نمىداريم . بايد دانست كه چنين تعبيرى : ( از لفظ امر ، معناى اخبار اراده شود ) در صورتى صحيح است كه از فحواى سخن فهميده شود و قرينهاى در كار باشد چنان كه عكس آن نيز آمده است ، مثل موارد دعا : « رحم اللَّه زيدا و اللَّه غفر له » كه فعل ماضى معناى امر دعايى مىدهد .
إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْماً فاسِقِينَ
؛ اين عبارت علت براى قبول نشدن انفاق آنهاست .
أَنَّهُمْ كَفَرُوا
؛ فاعل « منع » است : تنها چيزى كه مانع پذيرش نفقات منافقان شد كفر آنان است . كه خدا و پيامبرش را قبول ندارند . « تقبل » با « ت » و « ى » هر دو خوانده شده است .
اعجاب نسبت به چيزى آن است كه انسان از نيكويى آن در تعجّب شود و از ديدنش خشنود و مسرور گردد . معناى آيه اين است : آنچه را از متاع دنيا كه به كافران داده شده نيكو مشمار زيرا خداوند مىخواهد آنها را با اين ثروت و سرمايه دچار عذاب كند : مالشان را در معرض غنيمت و دستبرد قرار داده و آنها را مبتلا به آفات و مصيبتها سازد ، و از طرفى با ناراحتى و بر خلاف ميل آنها آنان را مكلّف مىسازد كه از اين اموال در راه خير صرف و خرج كنند و از طرف ديگر براى جمع آوردن و تكثير اموال و تربيت فرزندان به آنها انواع زحمتها را بچشاند .
وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ
؛ مفهوم اين آيه نظير اين گفتار خداوند است :
إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً
؛ « آنها را مهلت مىدهيم تا گناهشان افزايش يابد » .
( آل عمران / 178 ) مقصود از آيهء مورد بحث اين است كه خداوند منافقان را با افزايش نعمتها بتدريج به سوى گناه و استحقاق عذاب بكشاند : خدا اراده مىكند كه نعمت خود را بر آنان ادامه دهد تا در حالتى بميرند كه كافر باشند و با توجّه به لذّتهاى دنيا از انديشهء آخرت غافل بمانند .