همانند كسانى كه حق را تصديق مىكنند بشنوند .
وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ
؛ ولى اگر حق را به گوش آنها برساند ، سرپيچى كرده و روگردان مىشوند . اين آيه دليل است بر اين كه خداوند سبحان هيچ كس را از لطف خود محروم نمىكند بلكه فقط كسى را محروم مىكند كه مىداند از لطف او سودى نمىبرد .
امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : آنها بنو عبد الدار بودند كه تنها مصعب بن عمير و سويد بن حرمله از آنها اسلام آوردند و مىگفتند : ما نسبت به آنچه محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آورده كر و لال هستيم و همگى آنها در جنگ احد كشته شدند و از اصحاب لواء بودند .
إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ
؛ خداوند متعال فعل « دعا » را مفرد بيان كرده چون اجابت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اجابت خداوند است و مقصود از اجابت ، اطاعت و فرمانبردارى است .
يعنى : دعوت خدا و پيامبر را اجابت كنيد هنگامى كه شما را به علوم دين و احكام كه مايهء حيات شماست مىخواند ؛ زيرا علم مايهء زندگى و جهل مايهء مرگ است .
بعضى از مفسّران مىگويند : « لما يحييكم » يعنى براى جهاد با كافران و شهادت در راه خدا و دليل آن آيهء 169 سورهء آل عمران است ؛
« . . . بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ
؛ « بلكه آنها زندهاند و نزد پروردگارشان . . . » .
وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ
؛ و بدانيد خداوند بر ارادهء انسان مسلط مىشود و نيّتهاى او را تغيير مىدهد و تصميمات او را به هم مىزند و فراموشىاش را به يادآورى و يادآورىاش را به فراموشى و امنيّتش را به ترس و ترسش را به امنيّت مبدّل مىكند .
بعضى از مفسّران مىگويند : معناى آيه اين است : انسان نمىتواند چيزى از مكنونات قلبى خود را از خداوند بپوشاند و او بر نهانها و انديشههاى وى آگاه است .
پس گويا ميان انسان و ارادهء او حائل شده است .
بعضى ديگر از مفسّران مىگويند : معناى آيه اين است : خداوند انسان را