او سخن گفت ، عرض كرد : پروردگارا خودت را به من نشان ده تا تو را ببينم گفت : هرگز مرا نخواهى ديد ؛ ولى به كوه بنگر اگر در جاى خود ثابت ماند مرا خواهى ديد . اما هنگامى كه پروردگارش جلوه بر كوه كرد آن را همسان زمين قرار داد و موسى مدهوش به زمين افتاد . موقعى كه به هوش آمد عرض كرد : خداوندا منزهى تو ( از اين كه قابل مشاهده باشى ) من به سوى تو بازگشتم و من نخستين مؤمنانم . ( 143 )
تفسير :
لِمِيقاتِنا
؛ وقتى كه ما براى موسى معين و محدود كرديم . « لام » در « لميقاتنا » معناى اختصاص را مىرساند ؛ گويا خداوند فرموده است : آمدن موسى ، مختص ميعادگاه ما بود همانطور كه مىگويى : أتيته لخمس خلون من الشهر : آمدن من به نزد او ، اختصاصا پنج روز بعد از اول ماه بود .
وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ
؛ پروردگارش بدون واسطه با او سخن گفت همانطور كه پادشاه سخن مىگويد . سخن گفتن خداوند [ با موسى ] بدين گونه بود كه خدا سخن را ، در بعضى از اجسام مىآفريد ، همانگونه كه آن را بر « لوح » به صورت نوشته آفريد .
علت اين كه اجسام ، گويندهء سخن بودند اين است كه سخن عرض است و عرض نيازمند به محلى است كه قائم به آن باشد . روايت شده است كه موسى عليه السّلام آن سخن را از هر طرف مىشنيد .
قالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ
؛ مفعول دوم « ارنى » حذف شده است و در حقيقت : ارنى نفسك انظر اليك ، بوده است ؛ يعنى ، با جلوه كردن بر من ، مرا به ديدن خود توانا ساز تا به تو نظر كنم . و تو را ببينم . البته موسى عليه السّلام براى قومش تقاضاى رؤيت و ديدن كرد ؛ زيرا آنها گفتند : ما به تو ايمان نمىآوريم مگر اين كه خدا را آشكارا ببينيم « 1 » و به
هامش
( 1 ) - البقره / 55 :لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً