مىكنند و ) نگاه مىدارند بخوريد و نام خدا را ( به هنگام فرستادن حيوان براى شكار ) بر آن ببريد و از خدا بپرهيزيد كه خداوند سريع الحساب است . ( 4 )
تفسير :
ما ذا مبتدا و أحل لهم خبر آن است ، يعنى چه چيز از خوراكيها براى آنها حلال شده است ؟ گويى هنگامى كه خوردنيهاى حرام بر آنها خوانده شد ، از خوردنيهايى كه بر ايشان حلال گرديده بود پرسيدند ، و چون يسئلونك به صيغه مغايب است ، براى نقل سخن آنان نفرموده : ما ذا أحل لنا . و اين چنان است كه بگويى : أقسم زيد ليفعلن و اگر لأفعلن و أحل لنا گفته مىشد جايز بود .
قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
؛ بگو چيزهاى پاكيزه براى شما حلال شده است ، و مقصود هر چيزى است كه در كتاب و سنّت حكم به حرمت آن نشده باشد .
وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ
؛ عطف است بر الطيبات يعنى و صيد ما علمتم ، مضاف حذف شده است ، يا اين كه « ما » شرطيّه و جواب آن
فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ
است ، منظور از جوارح نزد ائمه ( ع ) حيوانات شكارى است و از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : جز حيوانى را كه تذكيه كردهايد مخوريد ، مگر اين كه سگ تعليم يافته آن را بكشد ، زيرا هر يك از حيوانات درنده شكار را براى خود صيد مىكند جز سگ شكارى كه آن را براى صاحبش مىگيرد . و نيز فرمود :
هر گاه سگ شكارى را مىفرستيد : نام خدا را ذكر كنيد كه همين ، تذكيهء حيوانى است كه شكار مىشود ، و ذكر نام خدا به اين است كه بگوييد . « بسم اللَّه و اللَّه أكبر » .
مُكَلِّبِينَ
؛ حال است از علمتم ، و به معناى كسانى است كه سگهاى شكارى را تعليم مىدهند و به آنها مىآموزند كه شكار را براى صاحبشان صيد كنند .
تُعَلِّمُونَهُنَّ
؛ حال دوّم يا جملهء مستأنفه است .
مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ
؛ آنچه خداوند از دانش تعليم سگان شكارى به شما آموخته