نازل شد كه پيامبر ( ص ) در روز غدير خم پس از بازگشت از حجة الوداع ، على ( ع ) را به عنوان امام و پيشواى مردم منصوب كرد ، و انتصاب على ( ع ) به امامت ، آخرين فريضهاى بود كه خداى متعال آن را بر پيامبر نازل فرمود ، و پس از آن فريضهاى نازل نكرد .
وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
؛ از ميان تمام اديان ، اسلام را برايتان انتخاب كردم و به شما مردم اعلان مىكنم كه دين مورد پسند نزد من اسلام است .
جملهء
فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ
؛ مربوط است به جملات صدر آيه كه چيزهاى حرام در آنها ذكر شده است .
ذلِكُمْ فِسْقٌ
و ما بعد آن جملهء معترضهاى است كه قرآن به وسيله آن معناى حرمت را مورد تأكيد قرار داده است ، زيرا تحريم اين پليديها از دستورات دين كامل و اسلام برگزيده شده است . و مقصود آيه اين است : كسى كه در زمان قحطى و خشكسالى مجبور به خوردن مردار يا جز آن شود
غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ
؛ در حالى كه مايل به گناه نباشد ، مانند
غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ
« در صورتى كه به آن تمايل نداشته و از اندازهء سد جوع تجاوز نكند » ( بقره / 173 )
فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
:
خداوند كسى را كه بدون تمايل به گناه ، مجبور به خوردن چيزهاى حرام شود مؤاخذه نمىكند .
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 4 ]
يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ ( 4 )
ترجمه :
از تو سؤال مىكنند چه چيزها براى آنها حلال شده است ، بگو آنچه پاكيزه است براى شما حلال گرديده ، و ( نيز صيد ) حيوانات شكارى از آنچه خداوند به شما تعليم داده به آنها ياد دادهايد ( براى شما حلال است ) پس از آنچه اين حيوانات براى شما ( صيد