سلام كه به معناى تسليم است . پس در اين صورت نيز ، « بياتا » حال يا ظرف زمان مىباشد .
« ضحى » منصوب است ، چون ظرف زمان است و در اصل به نور خورشيد ، در زمانى كه بالا رفته و مىدرخشد ، « ضحى » گفته مىشود .
« فا » و « واو » در « أ فأمن » و « أ و أمن » حرف عطفند كه همزهء استفهام انكارى بر آن دو ، داخل شده است و معطوف عليه ، جمله : فاخذناهم بغتة مىباشد و ما بين معطوف و معطوف عليه جملهء معترضه است معناى آيه اين است : آيا بعد از آن ( نزول ناگهانى عذاب ما ) ، مردم شهرها و آباديها ايمن هستند كه عذاب ما در شب يا روز به سراغ آنها بيايد ؟ « أ و أمن » به سكون واو ( أو أمن ) نيز ، قرائت شده است كه در اين صورت با حرف « أو » عطف شده است .
وَ هُمْ يَلْعَبُونَ
؛ آنها مشغول به چيزى بودند كه نفعى برايشان نداشت و گويا آنها خود را سرگرم ساخته و بازى مىكردند .
جملهء :
« أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ »
، تكرار جملهء :
« أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرى »
است . مكر الهى كنايه از اين است كه : خداوند بنده را از جايى كه نمىداند به كيفر مىرساند و با اعطاى صحت و سلامت و نعمت ظاهرى به بنده [ كه از آنها مغرور مىشود ] ، او را به تدريج گرفتار [ مكر و عذاب خود ] مىكند .
از ربيع بن حيثم نقل شده كه دخترش به او گفت : چه شده كه مىبينم مردم مىخوابند و تو را نمىبينم كه بخوابى ؟ او گفت : دخترم ! پدرت از شب مىترسد .
يعنى از اين كه عذاب خدا بناگاه در شب به سراغش بيايد ، ايمن نبوده است .
فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ
؛ از كيفر الهى ، جز مردم زيانكار ، ايمن نخواهند بود . در اين آيه ، هشدارى است بر اين كه بر شخص مكلف واجب است كه از عذاب خدا بترسد و از آن ايمن نباشد و در نتيجه بايد همانند جنگجويى باشد كه در وقت شب و هنگام مخفى شدن دشمن ، از مكر و حيله او مىترسد ؛ تا بدين