يكديگر ملحق مىشوند .
قالَتْ أُخْراهُمْ لِأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا
؛ آخرين آنها از نظر رتبه و مقام ، يعنى پيروان و زيردستان به كسانى كه در رتبه و مقام اول هستند - يعنى رهبران و سردمداران - گويند خدايا اينان ما را به گمراهى دعوت به آن وادار كردند .
مقصود از « لأوليهم » اين است كه آنان به خاطر رهبران خود [ كه سبب گمراهى آنان شده بودند ] گفتند : پروردگارا ما را به گمراهى فراخواندند و به آن وادار كردند زيرا روى سخن آنان با خداوند است نه با رهبرانشان .
فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً
؛ پس عذاب ايشان را در دوزخ دوچندان گردان .
قالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ
؛ گفت : براى هر يك از سردمداران ضلالت و پيروان آنها عذاب دوچندان است ؛ زيرا همگى آنها از گمراهان و نيز گمراهكننده بودند .
وَ لكِنْ لا تَعْلَمُونَ
؛ ولى شما بر آن عذاب مضاعف ، آگاه نيستند : با تاء و ياء ( يعلمون ) هر دو قرائت شده است .
قالَتْ أُولاهُمْ لِأُخْراهُمْ فَما كانَ لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ
؛ رهبران به پيروان خود گويند :
شما را بر ما برترى نيست و اين سخن را با توجه به كلام خداوند در مورد پيروانشان كه فرمود : « لكلّ ضعف » ( براى هر دستهاى عذاب دو چندان است ) بيان داشتند ، يعنى ثابت شده است كه شما بر ما برترى نداريد و ما و شما در استحقاق عذاب دو چندان يكسانيم .
فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ
؛ اين كلام ، ممكن است خطاب رهبران به پيروان خود باشد و ممكن است خطاب خداوند به هر دو گروه رهبران و پيروان آنها باشد . بچشيد عذاب را به كيفر اعمال ناشايستهاى كه مرتكب مىشديد ؛ اعمالى كه با ارادهء خود انجام دادهايد نه اين كه ما انجام آن را براى شما اختيار كرده باشيم .