همراه با نون تأكيد ثقيله آمده است ، فاء در « فمن » و جملهء شرط و جزاى پس از آن جزاى اين شرط است و معناى جمله اين است : پس هر كس از شما تقوى پيشه كند .
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا
؛ كسانى از شما كه آيات خدا را تكذيب كردند .
فَمَنْ أَظْلَمُ
؛ چه كسى ستم او شنيعتر است از كسى كه كلام خدا را تكذيب كند يا سخنى را كه هرگز نگفته به او نسبت دهد ؟
أُولئِكَ يَنالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتابِ
؛ آنان بهرهء خود را از عمر و روزى و هر چه برايشان نوشته و مقدر شده است ، خواهند برد .
حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا
؛ تا هنگامى كه فرستادگان ما [ ملك الموت و فرشتگان قبض روح ] نزد آنها مىروند . « حتى » غايت و پايان رسيدن آنان به نصيبشان و دريافت كردن كامل آن است يعنى تا زمان مرگشان آن را بهطور كامل خواهند گرفت . « حتى » كلمهاى است كه پس از آن كلام آغاز مىشود ، و جملهء مستأنفه در اين جا جملهء شرطيه ( إذا جاءتهم ) مىباشد .
يَتَوَفَّوْنَهُمْ
؛ حال براى « رسل » است ؛ يعنى ، در حالى كه فرستادگان ما قبض روح آنان كنند . و مقصود از « فرستادگان » در اين جا ، ملك الموت و فرشتگان قبض روح هستند .
قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
؛ فرستادگان خدا مىگويند كجايند خدايانى كه آنها را پروردگار خود مىخوانديد ؟
قالُوا ضَلُّوا عَنَّا
؛ كافران پاسخ دادند : آنها از نظر ما ناپديد شدند ، از اين رو آنها را نديده و از آنها سود نمىبريم . اين سخن كافران اقرار آنها است به اين كه ، آنان در عقيدهء خود ، بر حق نبودند .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 38 تا 39 ]
قالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيها جَمِيعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لِأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ قالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَ لكِنْ لا تَعْلَمُونَ ( 38 ) وَ قالَتْ أُولاهُمْ لِأُخْراهُمْ فَما كانَ لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ ( 39 )