آن ، آيهء
ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ
؛ « تو را چه مانع شد كه به موجودى كه خود آفريدم سجده كنى » ( ص / 75 ) مىباشد و فايدهء ذكر « لا » در كلام ، تأكيد و وجوب معناى فعلى است كه « لا » بر آن داخل شده است ؛ گويى گفته شده : آن گاه كه به تو فرمان دادم ، چه چيز مانع شد كه سجده [ بر آدم ] را واجب بدانى و خود را به انجام آن ملزم نمايى ؟ زيرا فرمان من به سجده كردن ، آن را بر تو واجب كرده و تو را گريزى از آن نيست .
قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ
؛ ابن عباس مىگويد : « شيطان قياس كرد و در قياس خود مرتكب اشتباه گرديد و او نخستين كسى است كه قياس كرد . » و از آن رو مرتكب اشتباه شد كه گمان كرد آتش از خاك شريفتر است و به گمان خود حق داشت كه مأمور سجده كردن بر پستتر از خود ، نشود و گويى گفته است : براى كسى همچون من [ كه از آتشم ] دور از حق است كه به آنچه من به آن امر شدهام ، مأمور شود .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 13 تا 18 ]
قالَ فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ ( 13 ) قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ( 14 ) قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ ( 15 ) قالَ فَبِما أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ ( 16 ) ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ ( 17 )
قالَ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ ( 18 )
ترجمه :
خداوند فرمود : از آن مقام فرود آى كه تو را نرسد كه بزرگى و نخوت ورزى . بيرون شو ، كه تو از افراد پست و كوچكى . ( 13 )