تفسير :
پس از آن كه خداى سبحان كفّار را متوجّه اعجاز قرآن فرمود ، و آن را دليل صحّت ادّعاى پيامبر قرار داد ، خطاب به آنان مىفرمايد : اگر نتوانستيد با آوردن سورهاى همانند قرآن با آن مقابله كنيد ، و اين كار برايتان ميسر نشد ، و معجزه بودن قرآن بر شما آشكار شد ، پس به خدا ايمان آوريد و از آتشى كه براى دروغگويان مهيّا شده است ، بپرهيزيد .
در اين آيه دو دليل براى اثبات نبوّت پيامبر وجود دارد : يكى اعجاز قرآن و ديگرى خبر دادن از غيب ، و اين كه كفّار هرگز قادر نخواهند بود مانند قرآن را بياورند ، و بديهى است كسى جز خداوند اين خبر غيبى را نمىدانست .
« وقود » چيزى است كه با آن آتش مىافروزند مانند هيزم . و معناى آن در قول خدا : وقودها الناس و الحجارة « 1 » اين است كه آتش سوزانى كه براى شما ( كفّار ) فراهم شده است ، شبيه آتشهاى معمولى اين جهان نيست ، زيرا هيزم آن از سنگ و مردم است و با اين دو ، شعلهور مىشود و سبب اين كه در اين آيه « ناس » با « حجارة » همراه آورده ، اين است كه كافران در دنيا خود را قرين و همدم بتهايى مىكردند كه آنها را از سنگ مىتراشيدند و شريك خداوند قرار مىدادند و به جاى او مىپرستيدند و دليل بر اين كه بتپرستان همراه با بتان خويش هيزم جهنّم خواهند بود اين آيهء شريفه است ،
إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ
؛ « البته
هامش
( 1 ) - ابن عباس و ابن مسعود مىگويند مقصود از « حجاره » همان سنگ مخصوص كبريت و گوگرد است كه حرارتى شديد دارد . و بعضى گفتهاند : مراد از آن بتهايى است كه از سنگ مىتراشيدند و اين دسته براى اثبات گفتار خود به آيهءإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ( انبياء / 98 ) ، استدلال كردهاند ، يعنى « شما و آنچه سواى خدا ( بتها ) مىپرستيد سنگريزه و آتشگيره جهنميد » . برخى گفتهاند علّت اين كه سنگ ( حجاره ) را آتشگيرهاى اين آتش معرفى مىكند اين است كه به عظمت و شدّت حرارت هول انگيزى آن پى ببريم ، زيرا آتش در صورتى مىتواند سنگ را آب كند كه حرارت فوق العادهاى داشته باشد ( ترجمهء مجمع البيان ، ج 1 ، ص 95 ) . - م .