ترجمه
اگر دربارهء آنچه بر بنده خود ( پيامبر ) نازل كردهايم ، شك و ترديد داريد ( لا اقل ) يك سوره همانند آن بياوريد و گواهان خود را غير از خدا بر اين كار دعوت كنيد ، اگر راست مىگوييد . ( 23 )
تفسير :
پس از آن كه خداوند توحيد و يگانگى خود را با دليل و برهان روشن كرد و راه صحيح يكتاپرستى را به آنان آموخت به دنبال آن بر نبوّت پيامبر خود حضرت محمّد - صلى اللَّه عليه و آله - استدلال مىكند و خطاب به كافران مىفرمايد : اگر شما در قرآنى كه بر بندهء شايسته خود فرو فرستاديم ، شك و ترديد داريد و احتمال مىدهيد كه از طرف خود محمّد ( ص ) باشد ، همانند يكى از كوچكترين سورههاى آن بياوريد . و تعبير به « نزلنا » براى بيان اين نكته است كه قرآن تدريجا و « نجوما » « 1 » سورهاى پس از سورهاى و آيهاى پس از آيهاى و بر حسب رويدادها و شأن نزولهاى متفاوت نازل شده است . « سوره » بدون همزه - در صورتى كه واو حرف اصلى باشد - در لغت به معناى بارو و ديوار شهر است [ كه بر همهء شهر و آنچه در آن است احاطه دارد ] ، سوره نيز گرداگرد آيهها را فرا گرفته و دستهاى از آيات را به هم پيوسته و علوم مختلفى را در خود جاى داده است . « سوره » به معناى شرف و منزلت و پايگاه بلند نيز آمده است و سورهء قرآن ، چون سخن خدا است ، داراى شرف و منزلت و پايگاه رفيعى در دين است . و چنانچه و او در « سوره » منقلب از همزه [ و از ريشه « سور » باشد ] به معناى بخشى از قرآن است مانند « سؤر » كه پس ماندهء چيزى است [ بنا بر اين به هر قسمتى از قرآن سوره گفتهاند به مناسبت جدا شدن آن از قسمتهاى ديگر . ]
هامش
( 1 ) - عربها چون از علم حساب اطلاع نداشتند اوقات را با طلوع ستارگان ( نجوم ) تعيين مىكردند ، بدين گونه كه 28 ستاره كه از آنها تعبير به انواء ( جمع نوء ) مىشد و به ترتيب خاص طلوع و غروب داشتند ميزان تعيين اوقات به شمار مىرفت ، كمكم اصطلاح « نجوما » معادل اوقات و دفعات ، استعمال گرديد ( كاظم مدير شانه چى ، علم الحديث ، ص 8 ) . - م .