آيه دلالت بر اين دارد كه اظهار حق بر علما و دانشمندان واجب است و نبايد آن را به خاطر جلب منفعت و يا بخل ورزيدن در تعليم دانش خود به ديگران و يا به منظور خرسند ساختن فردى ستمگر و جز اينها ، كتمان كنند . و در حديث [ از پيامبر گرامى اسلام ( ص ) نقل شده ] است كه : « هر كس دانشى را از آنها كه اهل آن هستند - و نياز به آن دارند - كتمان كند خداوند در روز رستاخيز لگامى از آتش به دهان او مىزند » « 1 » .
از على ( ع ) نقل شده كه گويد : « خداوند پيش از آن كه از افراد نادان پيمان بگيرد كه دنبال علم و دانش بروند ، از علما و دانشمندان پيمان گرفته است كه به ديگران علم بياموزند » « 2 » .
اين آيه بر دو وجه قرائت شده است ؛ 1 - « ليبيننه » و « لا يكتمونه » با ياى غيبت ، زيرا يهود [ هنگام نزول آيه در محضر پيامبر ( ص ) ] حضور نداشتند .
2 - « لتبيننه » و « لا تكتمونه » با تاى خطاب ، بنا بر اين كه آنان بر سبيل حكايت مخاطب واقع شدهاند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 188 ]
لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 188 )
ترجمه
گمان مبر آنها كه از اعمال ( زشت ) خود خوشحال مىشوند و دوست دارند در برابر كار ( نيكى ) كه انجام ندادهاند مورد ستايش قرار گيرند ، از عذاب ( الهى ) بر كنارند ، ( بلكه ) براى آنها عذاب دردناكى است . ( 188 )
هامش
( 1 ) -
قال رسول اللَّه ( ص ) : « من كتم علما عن أهله ألجم يوم القيمة بلجام من نار » .
( 2 ) -
عن علىّ ( ع ) : « ما أخذ اللَّه على أهل الجهل أن يتعلموا حتّى أخذ على أهل العلم أن يعلموا » .
( نهج البلاغة فيض ، حكمت 470 )