تفسير :
لا تَحْسَبَنَّ
؛ خطاب به رسول خدا ( ص ) است ، يعنى اى پيامبر گمان مبر .
الَّذِينَ يَفْرَحُونَ
؛ مفعول اوّل [ براى حسب ] و « بمفازة » مفعول دوّم آن است ، و جمله
فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ
؛ براى تأكيد آمده و تقدير آيه :
لا تحسبنهم . . . فلا تحسبنهم فائزين است .
لا يحسبنّ با « يا » و فتحه « با » و فلا تحسبنهم به ضمه « با » ، با « تا » و « يا » هر دو قرائت شده است . در قرائت با « تاء » مخاطب مؤمنانند ، بنا بر اين كه فعلى كه فاعل آن «
الَّذِينَ يَفْرَحُونَ
» است با مفعول اوّلش محذوف و تقدير آيه چنين باشد :
لا يحسبنهم الذين يفرحون بمفازة فلا تحسبنهم أيها المؤمنون .
بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ
؛ ( و گمان نبريد ) كه آنها نجات يافته از عذاب باشند قرائت با يا ( فلا يحسبنهم ) بنا بر تأكيد است .
بِما أَتَوْا
؛ يعنى به آنچه انجام دادند و گفته شده معنايش اين است كه يهود كه از كتمان اوصاف رسول خدا ( ص ) و نبوّت او خوشحال مىباشند گمان نكنند [ كه از عذاب نجات مىيابند ] .
وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا
؛ و دوست دارند در برابر پيروى نكردن آنان از آيين ابراهيم ستايش شوند . و مىتوان گفت اين آيه شامل همهء كسانى مىشود كه كار نيكى انجام داده و به آن مغرور هستند و دوست دارند در مقابل انجام آن و نيز به خاطر پارسايى و مقام بندگى و ديگر صفاتى كه در آنها نيست مردم از آنان ستايش به عمل آورند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 189 تا 194 ]
وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 189 ) إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ ( 190 ) الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ ( 191 ) رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ ( 192 ) رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً يُنادِي لِلْإِيمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ كَفِّرْ عَنَّا سَيِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الْأَبْرارِ ( 193 )
رَبَّنا وَ آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِكَ وَ لا تُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ ( 194 )