مىدهيد آگاه است . ( 180 )
تفسير :
كسانى كه « لا تحسبن » ، با تاء قرائت كردهاند ، مضاف محذوفى را در تقدير گرفتهاند ، يعنى تقدير آيه اين است : « و لا تحسبن بخل الذين يبخلون هو خير لهم » .
همچنين طبق قرائت كسانى كه « يحسبن » را با ياء قرائت كردهاند و فاعل آن را ضميرى قرار دادهاند كه به « رسول اللَّه » يا به « احد » [ كسى ] بر مىگردد . و كسانى كه الذين يبخلون را فاعل « يحسبن » قرار دادهاند ، از نظر آنان مفعول اوّل حذف شده و تقدير آيه چنين است : و لا يحسبن الذين يبخلون بخلهم هو خيرا لهم و چون « يبخلون » بر آن دلالت داشته ، حذف شده است .
« هو » ضمير فصل و سيطوقون ؛ تفسير هو شر لهم است ، يعنى مالهايى كه از بخشش آن بخل كردند ، همچون حلقهاى و بال گردنشان خواهد شد ، و هر گاه شخص كارى كند كه بر انجام آن مذمّت شود ، عرب در ضرب المثلى مىگويد :
تقلّدها طوق الحمامة [ يعنى قلادهء ملامت همچون طوق كبوترى به گردنش افتاده است ] روايت شده است كه اين آيه دربارهء كسانى است كه زكات نمىدهند .
وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
؛ يعنى آنچه از مال و ثروت و جز آن كه در آسمان و زمين وجود دارد و مردم آن را به ارث مىگذارند ، ملك خداوند است . پس چرا از انفاق آنچه ملك خداست در راه او بخل مىورزند ؟ !
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ
؛ براى التفات [ از غيبت به خطاب ] و بليغتر بودن آيه در دلالت بر تهديد و وعدهء عذاب با « تاء » قرائت شده است ، ولى با توجّه به ظاهر آيه [ بايد ] « يعملون » با ياء قرائت شود .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 181 تا 183 ]
لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ سَنَكْتُبُ ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ( 181 ) ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ ( 182 ) الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنا أَلاَّ نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنا بِقُرْبانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 183 )