ترجمه
آنها كه كافر شدند ( و راه طغيان پيش گرفتند ) تصوّر نكنند اگر به آنان مهلت مىدهيم به سود آنهاست ، ما به آنان مهلت مىدهيم كه بر گناهان خود بيفزايند و عذاب خوار كنندهاى براى آنها مىباشد . ( 178 )
تفسير :
كسانى كه تحسبن با تاء ، قرائت كردهاند ، الذين كفروا را منصوب و أنما نملى لهم خير را بدل از آن گرفتهاند ، يعنى گمان نكنيد مهلت دادن ما به كسانى كه كافر شدهاند به نفع آنهاست .
« أن » با اسم و خبرش از دو مفعول نيابت مىكند و مىتوان گفت مضاف حذف شده و تقدير آيه : و لا تحسبن الذين كفروا أصحاب أن الإملاء خير لانفسهم و يا و لا تحسبن حال الذين كفروا أن الإملاء خير لأنفسهم است .
و كسانى كه يحسبن با ياء ، قرائت كردهاند ،
الَّذِينَ كَفَرُوا
را مرفوع خواندهاند ، و منظور از « إملاء » و مهلت دادن به كافران اين است كه خداوند امر آنها را به خودشان وا مىگذارد و گفتهاند : مقصود طولانى كردن عمر آنان است .
إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً
؛ « ما » در اين جمله « كافّة » [ يعنى بازدارنده از عمل ] است ولى « ما » در جملهء اوّل مصدريّه مىباشد . اين جمله مستأنفه و علّت براى جملهء قبل و سبب براى آن است يعنى علّت مهلت دادن به كفّار ، زياد شدن گناهانشان است و چون خداوند مىداند [ هر چه بر عمرشان افزوده شود ] بر گناهان خود مىافزايند پس گويى مهلت دادن به كفار بر سبيل مجاز سبب زياد شدن گناه كفّار است .
وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ
؛ يعنى براى آنان عذابى است كه در آتش دوزخ خوارشان مىسازد .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 179 ]
ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ ( 179 )