ترساند ] چه بسا اين كه برخى از اهل مدينه با او همصدا شدند و بخشى از سخنانش را تأييد كردند .
مقصود از « الناس » دوّم ابو سفيان و ياران اوست . و در اين كه ضمير مستتر در « فزادهم » به چه چيز برمىگردد سه احتمال وجود دارد :
1 - به
إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ
؛ كه مقول قول است برمىگردد .
2 - به مصدر « قالوا » [ يعنى ماده قول ] بر مىگردد .
3 - به « نعيم » بر مىگردد .
معناى حسبنا اللَّه اين است كه خدا ما را كفايت مىكند ؛ گفته مىشود . أحسبه الشيء هر گاه چيزى او را كفايت كند .
وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
؛ يعنى خدا بهترين پروردگارى است كه به او توكّل مىشود .
فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ
؛ يعنى به سلامت و با سودى كه در تجارت عايدشان شده بود ، از بدر بازگشتند .
إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ
؛ همانا ترسانندهء شما همان شيطان است و شيطنت او [ نعيم بن مسعود ] به اين است كه شما را از دوستان خود كه ابو سفيان و سپاه او باشند مىترساند و گفته شده : منظور اين است كه شيطان كسانى را كه از خروج با پيامبر ( ص ) خوددارى كردند و در مدينه باقى ماندند و از دوستان اويند مىترساند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 176 تا 177 ]
وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً يُرِيدُ اللَّهُ أَلاَّ يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 176 ) إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيْمانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 177 )
ترجمه
كسانى كه در راه كفر بر يكديگر پيشى مىگيرند ، تو را غمگين نسازند ؛