زيرا چنين اعتقادى موجب سرپيچى آنان از جهاد مىشد .
سپس مىفرمايد : اگر امر چنان باشد كه شما گمان مىكنيد و آنچه از آن مىهراسيد يعنى مردن و كشته شدن در راه خدا براى شما اتفاق افتد ، آمرزش و رحمت پروردگار را كه به واسطهء مرگ در راه خدا به دست مىآوريد براى شما بهتر است از منافع دنيا كه در صورتى كه نمرده بوديد جمع مىكرديد [ اين معنا بنا بر قرائت تجمعون است ] و نزد كسانى كه يجمعون با ياء قرائت كردهاند منظور اين است كه آنچه از رحمت و آمرزش به دست مىآوريد از منافع دنيوى كه كفار جمع مىكنند بهتر است . سپس فرمود :
وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ
؛ و اگر بميريد و يا كشته شويد به سوى خداى رحيم باز مىگرديد ، « متم » به ضمّ و كسر ميم قرائت شده ، مشتق ، از « مات يموت » و « مات يمات » است .
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ
؛ « ما » در اين جمله زائد و براى تأكيد است و دلالت مىكند بر اين كه مهربانى پيامبر با مردم جز در پرتو رحمت و لطف پروردگار نبود .
وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا
؛ اى پيامبر اگر جفا پيشه و بد خلق و سنگدل بودى ،
لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ
؛ هيچ يك از اصحاب ، پيرامون تو نمىماندند و از اطراف تو پراكنده مىشدند .
فَاعْفُ عَنْهُمْ
؛ آنچه [ از كدورتها ] ميان تو و ايشان است مورد عفو قرار ده .
وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ
؛ و براى كامل كردن شفقت و مهربانى به آنها ، از تمام آنچه [ از ميان من و ايشان است طلب آمرزش كن .
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ
؛ اى پيامبر در مورد جنگ و مانند آن كه وحى بر تو نازل نشده است با اصحاب خود مشورت كن ، تا اين كه با اين كار نفوس آنان پاك گردد و يا اين كه از نظرات آنها يارى بخواهى .
حسن [ بصرى ] گويد : منظور خداوند [ از اين كه به پيامبر ( ص ) امر فرمود با اصحاب مشورت كند ] اين بود كه هر كس پس از پيامبر [ زعيم و رهبر مسلمانان ]