من و پيروانم در برابر خداوند ( و فرمان او تسليم شدهايم و به آنها كه اهل كتاب هستند ( يهود و نصارى ) و بيسوادان ( مشركان ) و اگر سرپيچى كنند ( نگران مباش زيرا ) بر تو ابلاغ ( رسالت ) است و خدا نسبت به ( اعمال و عقايد ) بندگان بيناست . ( 20 )
تفسير :
فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ
؛ اگر يهود و نصارى با تو در دين مجادله كردند ، بگو ( اى پيامبر ) من همهء وجود خود را براى خداى يكتا خالص گردانيده و شريك و انبازى براى او نزد خود قرار ندادهام ، تا معبودى ديگر را با او پرستش كنم .
و منظور اين است كه اى پيامبر بگو دين من توحيد است و اين همان اصلى است كه تمام مكلّفين ملزم به اقرار آن هستند .
وَ مَنِ اتَّبَعَنِ
؛ اين جمله عطف است بر « تاء » در « اسلمت » و مىتوان گفت « واو » به معناى « مع » و جمله « مفعول معه » است .
وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
؛ به اهل كتاب يعنى يهود و نصارى بگو .
وَ الْأُمِّيِّينَ
؛ و كسانى كه كتاب ندارند ، يعنى مشركان عرب .
أَ أَسْلَمْتُمْ
؛ به موجب دلايل و نشانههايى كه نزد شماست ، آيا اسلام آوردهايد يا هنوز بر كفر خود باقى هستيد ؟ ! اين جمله در لفظ استفهام ولى متضمّن معناى امر است يعنى « اسلام بياوريد » .
و نظير اين است قول خداوند است كه فرمود :
فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
؛ « آيا باز داشته نمىشويد » ( مائده / 94 ) يعنى خود را [ از گناه ] باز داريد .
فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا
؛ پس اگر اسلام آوردند ، به سود خودشان است كه از گمراهى به راه حق هدايت يافتهاند .
وَ إِنْ تَوَلَّوْا
؛ و اگر پشت كرده و اسلام را نپذيرفتند ، به تو اى پيامبر زيانى نرساندهاند ، تو فرستادهء خدا هستى و وظيفهء تو تنها تبليغ و توجه دادن آنان به راه حق و هدايت است .