و
« إِنَّ الدِّينَ »
به فتح همزه نيز قرائت شده است ، بنا بر اين جمله
« إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ »
بدل از [ انه ] در آيهء اوّل است . و گويى فرموده است : شهد اللَّه ان الدين عند اللَّه الاسلام .
وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
؛ اختلاف نكردند كسانى كه داراى كتاب هستند ، منظور از آنان يهود و نصارى است و اختلافشان در اين بود كه آنها از اسلام روى گرداندند «
إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ
» مگر پس از آن كه دانستند اسلام بر حق است آن گاه پيروان حضرت مسيح ( ع ) قائل به تثليث [ اب و ابن و روح القدس ] شدند و يهود هم گفت : « عزير پسر خداست » و به اين ترتيب هر دو گروه در نبوّت حضرت محمّد ( ص ) اختلاف كردند با اين كه در كتابهاى خود [ تورات و انجيل ] صفات و خصوصيات پيامبر را خوانده و كاملا از آن مطلع بوده و مىدانستند كه آن حضرت فرستادهء خدا و پيامبر اوست .
بَغْياً بَيْنَهُمْ
؛ يعنى انكار و اختلاف آنها از روى حسد و رياست طلبى آنان بود نه به خاطر شبهه داشتن در حقانيّت اسلام .
وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللَّهِ
؛ منظور از آيات خدا قرآن يا تورات و انجيل و آنچه از صفات پيامبر اسلام ( ص ) در آنهاست ، مىباشد .
فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ
؛ خداوند سريع الحساب است و چيزى از رفتار مردم بر او پنهان نمىماند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 20 ]
فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ ( 20 )
ترجمه
اگر با تو به گفتگو و محاجّه برخيزند ( با آنها مجادله مكن ) و بگو