مصدرى است كه به صورت جمع آمده تا شامل همهء اعمال حج شود - يعنى هنگامى كه از اعمال حج فارغ شديد .
فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ
؛ پس خدا را بسيار ياد كنيد ، يعنى همانگونه كه در يادآورى پدران خود و مفاخر و جنگهاى آنان مبالغه مىكنيد ، در ياد كردن خدا نيز چنين باشيد . عادت عرب جاهلى اين بود كه پس از پايان حجّ در نقطهاى از منى ميان مسجد الحرام و كوه اجتماع كرده و افتخارات پدران و اجدادشان را بر مىشمردند و جنگهاى آنان را يادآورى مىكردند .
أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً
؛ يا عطف بر مضاف اليه « ذكر » در جملهء « كذكركم » و در محل جر مىباشد ، و چنان است كه گفته شود : كذكر قريش آباءهم او قوم اشد منهم ذكرا و يا عطف بر « آباءكم » و در محل نصب و به معناى « او اشد ذكرا من آباءكم » است ، بنا بر اين كه « ذكرا » از جنس فعل مذكور [ يعنى مفعول مطلق ] باشد .
فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ
؛ اقليّتى از مردم هدفشان از ياد خدا تنها منافع مادى و نعمتهاى دنيا ايست و اكثريت آنان هم نعمتهاى دنيا را و هم سعادت سراى ديگر را مىخواهند ، و شما از اكثريت باشيد .
رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا
؛ خدايا فقط نعمت دنيا را به ما ببخش .
وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ . . .
؛ براى اينان در آخرت نصيبى نيست و از نعمتهاى آن بىبهرهاند . زيرا همّت آنان محدود به زندگى دنياست .
« أُولئِكَ »
اشاره به كسانى است كه سعادت دنيا و آخرت هر دو را خواستارند .
« لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا »
در اين كه معناى اين جمله چيست سه احتمال وجود دارد :
1 - براى بيان « جنس » است و معناى آيه اين چنين مىباشد : براى آن دو گروه نصيب و بهرهاى است از جنس عمل نيكى كه كسب كردهاند و آن ، همان ثوابى است كه پاداش كار نيك آنهاست .