ترجمه
چه كسى ستمكارتر از كسانى است كه از بردن نام خدا در مساجد او جلوگيرى مىكنند و سعى در ويرانى آنها دارند . شايسته نيست آنان جز با ترس و وحشت وارد اين كانونهاى عبادت شوند ، بهرهء آنها در دنيا رسوايى و در سراى ديگر عذاب عظيم است . ( 114 )
تفسير :
« أَنْ يُذْكَرَ »
در محل نصب است بنا بر اين كه مفعول دوّم ، براى « منع » باشد چنان كه مىگويى : « منعته كذا » [ و « كذا » در محل نصب است ] و نيز مانند آيهء شريفهء :
وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا
؛ « مردم را چيزى از هدايت و ايمان باز نداشت » ( اسراء / 94 ) [ در اين آيه نيز « ان يؤمنوا » در محل نصب مىباشد ] .
و مىتوان گفت « ان يذكر » منصوب است به عنوان اين كه مفعول له باشد ، و در اين صورت معناى آيه چنين خواهد بود : چه كسى ستمكارتر است از كسى كه به خاطر كراهت داشتن از نام خدا از آن جلوگيرى مىكند ؟ ! و مفهوم آيهء فوق بدون شك مفهومى وسيع و گسترده است و به زمان و مكان معيّنى محدود نمىشود ، بنا بر اين هر كس و هر گروه در تخريب مساجد الهى بكوشد و يا مانع از آن شود كه نام خدا در آنجا برده شود ، اين نهايت ستمكارى است و مشمول همان رسوايى و عذاب عظيمى است كه در آيه اشاره شده است .
[ شأن نزول ]
از امام صادق ( ع ) روايت شده كه اين آيه در مورد قريش نازل شد زمانى كه از ورود پيامبر ( ص ) به شهر مكه و مسجد الحرام جلوگيرى مىكردند . بعضى از مفسّران مضمون همين روايت را شأن نزول آيه دانستهاند .
و برخى شأن نزول ديگرى براى آيه گفتهاند و آن اين كه آيه دربارهء روميان نازل شد ، هنگامى كه [ با بنى اسرائيل ] در بيت المقدس پيكار نمودند و سعى در ويران ساختن آن داشتند تا اين كه زمان عمر فرا رسيد ، و خداوند مسلمانان را پيروز گردانيد و اهل روم وارد بيت المقدس نمىشدند مگر با بيم و هراس زيرا مىترسيدند