باز گردانند ، و جز آنان كسى داخل بهشت نشود ، [ قتاده و ربيع مىگويند : ] معناى جمله اين است كه اين خواستههاى دروغين ، آرزوى آنان بود .
قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
؛ بگو اى محمّد ( ص ) حاضر كنيد حجّت و دليلتان را اگر راستگو هستيد در گفتارتان كه ؛ « داخل بهشت نمىشود مگر يهود و نصارى » . و مفهوم آيه اين است كه هر گفتارى كه دليلى بر اثبات و درستى آن نباشد باطل و نادرست است .
« هات » يعنى حاضر كنيد .
« بلى » اثبات مىكند چيزى را كه آنها نفى مىكردند يعنى داخل بهشت شدن ديگران را .
بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ
؛ يعنى كسى كه خويشتن را براى خدا خالص گرداند و كسى را شريك او قرار ندهد ، و در عمل خويش نيكوكار باشد پاداش كردار او نزد خدا ثابت است .
مىتوان گفت « من اسلم » مبتدا [ و خبر آن « فله اجره » است ] و « من » متضمّن معناى شرط « فله اجره » جزاى آن است و نيز مىتوان گفت جملهء « من اسلم » فاعل است براى فعل محذوف و تقدير آيه چنين بوده است : بلى يدخلها من اسلم و در اين صورت « فله اجره » عطف بر يدخلها من اسلم مىباشد .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 113 ]
وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْءٍ وَ قالَتِ النَّصارى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى شَيْءٍ وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتابَ كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ( 113 )
ترجمه
يهوديان گفتند : مسيحيان - در تدين به نصرانيّت - بر چيزى استوار نيستند و مسيحيان گفتند : يهوديان - در تديّن به يهوديّت - بر چيزى استوار