مسلمانان به آنان حمله كنند .
در ارتباط با شأن نزول اوّل روايت شده است [ هنگامى كه اين آيه نازل شد ] پيامبر اكرم دستور داد منادى اعلام كند كه بعد از اين سال ، هيچ مشركى نمىتواند حج كند و هيچ كس نبايد كعبه را برهنه طواف نمايد ، بنا بر اين معنى آيه اين مىشود كه كسانى كه از بردن نام خدا در مساجد جلوگيرى مىكنند ، به حكم خدا اجازهء ورود به مساجد را ندارند جز با بيم و هراس ، زيرا خداى تعالى حكم فرموده و در لوح محفوظ نوشته است كه آيينش را استوار و مؤمنان را يارى نمايد .
لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ
؛ براى آنان در دنيا خوارى و رسوايى است .
در آن سه وجه است :
1 - منظور كشتن و اسير كردن ( كافر حربى ) است [ زجاج مىگويد ] .
2 - منظور از خوارى در دنيا ، پرداختن ماليات است با خوارى و كوچكى [ قتاده مىگويد ] .
3 - منظور اين است كه : هنگام قيام مهدى ( ع ) و فتح قسطنطنيّه و روميّه ، آنها به دست او كشته مىشوند [ سدى مىگويد ] .
[ ابو على مىگويد : منظور دور كردن آنان از مساجد مسلمين است ] .
وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ
؛ و براى آنان در آتش جهنم كيفر بزرگى است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 115 ]
وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ ( 115 )
ترجمه
مشرق و مغرب از آن خداست ، پس به هر سو رو كنيد به سوى خدا روى آوردهايد ، خدا به همه جا محيط و به هر چيز داناست . ( 115 )
تفسير :
وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ
؛ منظور اين است كه بلاد مشرق و مغرب و تمامى اين جهان به ذات پاك او