و « تهود » هر گاه كسى يهودى « 1 » شود ، كه آن را « هائد » گويند ، و جمع « هائد » ، « هود » است .
« نصارى » « 2 » جمع « نصران » است ، گفته مىشود : « رجل نصران » و « امراة نصرانة » ( مرد نصرانى و زن نصرانى ) و « يا » در كلمهء « نصرانى » مانند « يا » در « احمرى » براى مبالغه است زيرا نصرانيها همواره مسيح ( ع ) را يارى مىكردند .
« صابئين » از ريشه « صبا » و در لغت كسى را گويند كه آيين نخست خود را رها كرده و به آيين ديگرى گرويده است و مقصود از آن در اين آيه كسانى هستند كه آيين « يهود » و « نصارى » را ترك كردند و به پرستش فرشتگان و ستارگان گرويدند .
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
؛ كسانى كه از آن كافران خالصانه به خدا و روز قيامت ايمان آوردند .
وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ
؛ و كسانى كه [ ايمان آورده و ] عمل صالح انجام دادند ، به موجب آن پاداش داده مىشوند .
« من ءامن » در محل رفع و مبتداست و « فلهم اجرهم » خبر آن و جملگى
هامش
( 1 ) - در اين كه اسم يهود از چه مشتق شده چند قول است :
1 ) از هود به معناى توبه ، چون آنان از پرستش گوساله بازگشتند و توبه نمودند .
2 ) از يهوذا كه نام بزرگترين فرزند يعقوب است گرفته شده كه بعد از تعريب ، « ذ » تبديل به « د » شده است .
3 ) از فعل « يتهودون » به معناى حركت مىكنند و چون يهود وقت خواندن تورات حركت مىكردند و معتقد بودند كه آسمانها و زمين هنگامى كه تورات بر موسى نازل شد ، در حال حركت بودند ، بدين نام خوانده شدهاند . - م .
( 2 ) - در وجه تسميه پيروان عيسى به اين نام نيز نظرات مختلفى وجود دارد :
1 ) ابن عباس مىگويد : منسوبند به قريهء « ناصره » كه عيسى در آن جا مىزيست .
2 ) چون آنان در جواب حضرت مسيح كه پرسيد :« مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللَّهِ »( ياران من به سوى خدا چه كسانند ) گفتند :« نَحْنُ أَنْصارُ اللَّهِ »( مائيم ياران خدا ) لذا به اين اسم ناميده شدند .
3 ) به مناسبت اين كه آنان با هم كمك و همكارى داشتند ( ترجمهء تفسير مجمع البيان ، ج 1 ، صص 197 - 198 ) . - م .