وى تنها اين نام را داشته خود نوعي بزرگداشت وتكريم وگرامى داشت آن حضرت ( ع ) بوده است ، چنانكه به قول زمخشري اين آية گواهى است بر اين حقيقت كه نامهاى كميابى كه مردم آن را به كار نبردهاند سزاوار گزينش است ، از اين روى عرب در نامگذارى به آن گرايش دارد .
چرا كه آن گرامىتر وستودهتر وپاكتر از لقب است . سومين نظر در اين باره همان است كه ابن أبي طلحه از ابن عباس نقل كرده به اين مضمون كه پيش از أو هيچ زن نازايى همچو أو را نزاده بود ، وچنانكه ابن كثير مىگويد از اين عبارت چنين برمىآيد كه پيش از أو صاحب فرزندى نمىشده وهمسرش هم از آغاز عمر خويش نازا بوده است ، بر خلاف إبراهيم وساره « 1 » كه از بشارت به إسحاق به دليل پيرىشان در شگفت شدند نه به خاطر نازايى ، از اين روى گفت :
« أَ بَشَّرْتُمُونِي عَلى أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ
/ آيا در حالي مرا به فرزند مژده مىدهيد كه به پيرى رسيدهام ، پس مرا به چه بشارت مىدهيد ؟ ! » در حالي كه حدود سيزده سال پيش خداوند متعال إسماعيل را به أو داده بود ، وزنش نيز گفت :
« يا وَيْلَتى أَ أَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ وَهذا بَعْلِي شَيْخاً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ * قالُوا أَ تَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ ، رَحْمَتُ اللَّهِ وَبَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
/ گفت : واي بر من ، آيا در حالي كه من پيرزنم واين شوهرم [ نيز ] پير شده است ، [ فرزند ] به دنيا خواهم آورد . اين چيزى شگفت آور است . گفتند : آيا از قدرت خدا به شگفت مىآيى ؟ بخشايش خداوند وبركاتش بر شما ، أهل اين خانه است . بي گمان أو ستودهء بزرگوار است » [ هود ، 72 و 73 ] .
أحمد بن حنبل در كتاب الزهد وابن المنذر وديگران از مجاهد روايت كردهاند كه « سمّى » به معناى همانند وشبيه است واز عطاء وابن جبير نيز روايتي به همين مضمون نقل شده كه از آن چنين مستفاد مىشود كه براي أو همانند مقرر نكردهايم ، چنانكه مرتكب گناه نشده وقصد گناهى نيز نكرده است . همچنين احمد وترمذى در باب « نوادر الأصول » وحاكم وابن مردويه از ابن عباس روايت كردهاند كه پيامبر أكرم ( ص ) فرمود : « ما من أحد من ولد آدم ، إلّا وقد أخطأ أو همّ بخطأ ، إلّا يحيى بن زكريا ، عليهما السّلام ، لم يهم بخطيئة ولم يعلمها / از فرزندان آدم ( ع ) كسى نيست جز آنكه يا گناهى مرتكب شده ويا آهنگ انجام دادن گناهى كرده است مگر يحيى بن زكريا ( ع ) كه نه آهنگ گناهى كرده ونه مرتكب گناهى شده است » . از ابن مسيب نيز نظير آن روايت شده است ، وقتادة گفته است كه نه گناهى كرده ونه آهنگ زنى كرده است ،
هامش
( 1 ) . اين سخن در حق إبراهيم ( ع ) درست است امّا ساره پير وهم از اوّل نازا بود ، چنانكه قرآن كريم در سورهء ذاريات ( آية 29 ) به آن تصريح دارد .