متعال مىخواست كه كرامت وارجمندى مريم را به أو بنماياند ، از اين روى هر گاه كه در محراب بر أو وارد مىشد ، در نزدش خوراكى مىيافت ، آنگاه بود كه :
« قالَ يا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ، إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ »
زكريا ( ع ) از پيرى به ناتوانى رسيده وزنش نيز نازا بود . ابن عباس مىگويد : خود يكصد وبيست سال وزنش نود ونه سال داشت « 1 » ، امّا وقتي كرامتهاى خداوند متعال را در حق مريم ديد كه خداوند چگونه آن دوشيزهء شايسته را به روزى مىنوازد ، به فضل ورحمت الهى اميد بست . فخر رازي در اين باره مىگويد : بيشتر پژوهشگران ومفسران عقيدة دارند كه زكريا ( ع ) در نزد مريم ميوههاى تابستانى را در زمستان وميوههاى زمستانى را در تابستان ديد وآنگاه كه چنين لطف خارقالعادهاى را ملاحظه كرد اميد به لطف خداوند بست تا مگر در حق أو نيز بر خلاف معمول لطفى ارزانى دارد واز زن پير ونازايش فرزندى به أو بدهد « 2 » ، از آن پس آن پيرمرد بي زادورود در خود جنبشى احساس كرد . گرايش فطرى نيرومندى كه در نهاد هر انساني به وديعه گذاردهاند . يعنى همان تمايل به فرزند ! تا مگر نسل أو در آنها پايدار بماند وجانشين أو باشند ، گرايشى كه حتى در جانهاى عابدان پارسايى نيز كه خويشتن را وقف عبادت ونذر معبد كردهاند ، نمىميرد . فطرتى كه خداوند سرشت آدمي را با در نظر داشتن حكمتى برتر براي
هامش
- بهترين وشريفترين مجالس محراب مىگويند ، أبو عبيد مىگويد : به برترين ، عالىترين ومقدّمترين مجالس محراب مىگويند واين سخن بر محراب مسجد هم راست مىآيد ، از آن روى كه ارزشمندترين جايگاه آن است كه امام در آنجا مىايستد . آلوس مىگويد : بدانكه گروهى از پيشوايان محرابهاى معمول در مساجد امروزى را ناخوش داشتهاند ؛ چنانكه حضرت علي ( ع ) إبراهيم ( رح ) بر اين عقيدهاند ، چنانكه ابن أبي شيبه روايت كرده است كه محراب بدعت است ودر عصر آغازين اسلام نبوده است . همچنين از أبو موسى جهنى روايت شده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « لا يزال امّتى بخير ما لم يتّخذوا في مساجدهم مذابح كمذابح النصارى / كار وبار أمت من نيكوست تا هنگامى كه قربانگاهى همچو قربانگاههاى نصارا در مسجدهاى خويش برگزينند . همچنين از عبد اللّه بن أبي الجعد روايت شده است كه گفت : أصحاب محمد ( ص ) مىگفتند كه اتخاذ مذابح در مسجد يكى از نشانههاى رستاخيز است . همچنين از ابن عمر روايت شده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « اتّقوا هذه المذابح / از اين مذابح ( محرابها ) پروا بداريد » روايات در اين باره بسيار است ، چنانكه سيوطى رسالهء مستقلى در اين باره دارد ، ( روح المعاني ، 3 / 146 ؛ تفسير فخر رازي ، 8 / 30 ؛ تفسير البحر المحيط ، 2 / 433 ) .
( 1 ) . بنا بر روايتي ديگر زكريا ( ع ) يكصد سأله وزنش نود ونه سأله وهمچنين گفتهاند كه وى خود نيز نود ونه سال داشت ونود ودو ، هشتاد وپنج وهفتاد وپنج ، هفتاد وشصت را نيز ذكر كردهاند ( تفسير فخر رازي ، 8 / 39 ، 22 / 217 ؛ تفسير روح المعاني ، 3 / 149 ) .
( 2 ) . تفسير فخر رازي ، 8 / 32 - 33 .