امتداد وارتقاى زندگى بر أساس آن آفريده است . « 1 » از اين روى زكريا رو به سوى خداوند آورده ونجوا كنان از أو مىخواهد كه از نزد خويش فرزند پرهيزگارى به أو بدهد تا پيامبرى را از أو به ارث برد وعهده دار هدايت بني إسرائيل باشد وأو را از بندگان شايسته قرار دهد . « 2 »
همچنين قرآن كريم به اين حقيقت أشارت دارد كه حضرت زكريا از سستى استخوان گلايه مىكرده آنگاه اگر استخوانها رو به سستى نهند ، بديهي است كه ديگر اعضاى بدن چه حالتي دارند ، چرا كه استخوان ، استوارترين عضو بدن ومايه قوام وفرا - هم آمدن ديگر اعضاست .
همچنين از سپيدى موى سر نيز شكوه مىكند . آن هم با تعبيرى كه از پيرى نقشى همچون زبانهء مشتعل آتش مىآفريند وسر را چنان مىنماياند كه گويى تمامى اين آتش فروزان را فرو گرفته است ، تا آنجا كه ديگر در سر شعله ور ديگر از سياهى مو نشانى بر جاى نمانده است ! هر دو تعبير زبانه زدن آتش پيرى بر سر ونيز سستى استخوان كناية از فرتوتى هستند كه گريبانگير زكريا شده وأو را وأدار كردهاند كه با خداى خود چنين نجوا كند وعرض حال خويش را با أو باز گويد وبگويد كه چه اميدى در دل دارد ، آنگاه دعاى خويش را چنين دنبال مىكند :
« پروردگارا ، هرگز در دعاى تو نااميد نبودهام » . از اين عبارت چنين برمىآيد كه خداوند متعال أو را چنان بار آورده بود كه مىدانست اگر دعايى كند ، خداوند آن را روا مىدارد . از اين روى وقتي كه در أوج جوانى ونيرومندى از دعا كردن به درگاه پروردگارش نااميد نبوده ، حال كه پير وسالمند است ، چگونه مىتواند از اين حقيقت نااميد باشد ، كه خداوند أو را أجابت خواهد كرد ونعمت خويش را در حق أو به تمام وكمال خواهد رساند ! در برخى روايات وارد شده است اگر بنده بگويد : « ربّ / پروردگارا ، » ، خداوند متعال مىفرمايد : « لبيك عبدي » چنانكه روايت كردهاند كه روزى موسى ( ع ) در دعاى خويش گفت :
« يا ربّ / پروردگارا » ، آنگاه خداوند متعال در پاسخ أو فرمود : « لبيك يا موسى » ، موسى عرض كرد : آيا اين لبيك ويژهء من است . خداوند متعال در پاسخ فرمود : نه ! بلكه از آن تمام كساني است كه مرا به ربوبيت بخوانند . نيز گفتهاند : اگر بندهاى بخواهد كه خداوند دعايش را روا دارد ،
هامش
( 1 ) . في ظلال القرآن ، 1 / 393 .
( 2 ) . امّا دربارهء يعقوب بايد گفت كه بيشتر مفسران معتقدند كه يعقوب در اينجا يعقوب بن إسحاق بن إبراهيم ( ع ) است ، چرا كه زكريا از زادورود هارون واز نسل لاوى بن يعقوب است كه با خواهر مريم بنت عمران ازدواج كرد . اما أو از فرزندان سليمان بن داوود از نسل يهودا بن يعقوب است ، اگر چه گروهى ديگر ( كلبى ومقاتل ) معتقدند كه يعقوب در اينجا همان يعقوب بن ماثان ، برادر عمران ( پدر مريم بتول ) است ، در حالي كه گروه سوّمى باور دارند كه وى برادر خود زكريّا بوده است ( روح المعاني ، 16 / 62 ) .