وبعد از قرآن وسنت انفع علوم واشدّ آن - به اعتبار احتياج - وأكثر آن - به اعتبار اشتغال ( 1 ) علما - علم احكام است كه اليوم به فقه مسمّى مىشود ; وأقوى مسائل فقهية اجماعيات فاروق أعظم است ، وهيچ چيز أشبه به علوم أنبيا - عليهم الصلوات والتسليمات - مانند امر مجمع عليه نيست ; زيرا كه قطع در بسيارى از مسائل فقهية بدون اجماع ميسر نمىشود واتفاق أمت به غير اجماع به دست نمىآيد وهيچ خصلت در ميان ملت بهتر از اتفاق نيست ، مفاسد تفرق بسيار است وهر چند اتفاق بيشتر تفرق كمتر ، شناسنده [ مآخذ ] ( 2 ) فقه مىداند كه أهل سنت - كه حمله لواى شريعت ايشانند ! وقلب كتيبه ملت ايشانند ! - مدار ايشان [ بر ] ( 3 ) مسائل اجماعيه فاروق است ، همان مسائل است كه أصل ومدار فقه فقهاى أربعة افتاد ، بسا مسائل [ اگر نص فاروق را در آن اعتبار نكنند ، حجت به آن قائم نشود ، وبسا مسائل ] ( 4 ) كه در زمان آن حضرت صلى الله عليه [ وآله ] وسلم وصديق أكبر . . . واضح نشد وبه أقاصي وادانى نرسيده واختلاف در آن برانداخته نشد ، فاروق أعظم آن را مجمع عليه گردانيد ، آنچه از دست فاروق باقي ماند ، همان است مختلف فيه كه تا روز قيامت در آن اتفاق شدني نيست ، اگر سعى فاروق نمىبود علما
هامش
1 . در [ الف ] اشتباهاً : ( استقلال ) آمده است .
2 . زيادة از مصدر .
3 . زيادة از مصدر .
4 . زيادة از مصدر .