تشكيك در وقوع آن است ; چه عدم جواز تجسس به نصّ كتاب وتصريحات اخبار جناب رسالت مآب - صلى الله عليه وآله الأنجاب - وإفادات علماى اطياب واضح وظاهر است ، پس ادعاى جواز چنين امر محظور وممنوع - كه أصلا شبهه وريب پيرامون آن نمىگردد - نمودن ، غايت جسارت شنيعه ونهايت بي مبالاتى به شريعت است ، وصدور آن از ادانى جهلا وبىباكان مستبعد مىنمايد ; چه جا علما وفضلا ، ليكن حق آن است كه حضرات أهل سنت - خلفاً عن سلف - در لباس علم وفضل ، داد هدم مباني شرع ودين داده ، أنواع خرافات وجزافات وتقولات ( 1 ) واختراعات وابتداعات آغاز نهادهاند ; وهر چند هر دو عبارت غزالى - كه سابقاً مذكور شده - از آن صاف ظاهر است كه تجسس على الاطلاق ناجايز وحرام است ، واين تجسس كه از عمر واقع شده نيز محظور وممنوع بوده ، وهمچنين عبارت ماوردى دلالت دارد بر آنكه تجسسى كه از عمر صادر شده ممنوع ومحظور بوده ; ليكن در اينجا بعض إفادات ديگر هم بايد شنيد :
در “ شرح مواقف “ - در بيان شرط ثاني وجواب امر به معروف ونهى عن المنكر - گفته :
وثانيهما : عدم التجسس والتفتيش عن أحوال الناس للكتاب والسنة :
هامش
1 . در [ الف ] اشتباهاً : ( نقولات ) آمده است .