متكثرة واخبار متنوعه ظاهر شده ، وشهرت وثبوتش به مرتبه [ اى ] رسيده كه حمات ( 1 ) ومعتقدين خليفه ثاني اثبات اين معنا نمودهاند ، واحتجاج واستدلال به آن بر فضل عمر تارةً ، وبر عدم جواز تجسس أخرى نموده ، پس تشكيك ركيك در آن به مقابله أهل حق - كه طاعن به آن مىباشند - نمودن ودل از اقرار آن دزديدن ، نهايت وقاحت وغايت بىانصافى است .
وهمانا چون به تنبيه أهل حق بر فظاعت وشناعتى كه عايد به خلافت مآب از اين قصه مىشود ، گرديدند ، واثبات فضلش را به آن از تمحلات كاسده ديدند ; ناچار طريق تشكيك وتوهين آن گزيدند ، ونفهميدند كه اين احتيال وازلال جز تفضيح ايشان [ و ] تفضيح خليفه فائده نخواهد بخشيد .
بالجملة ; از عبارات سابقه ظاهر است كه تجسس عمر را بسيارى از أئمة حذاق وجهابذه أساطين سنيه روايت كردهاند : أبو الشيخ وخرايطى وأبو طالب مكي وغزالى وعبد الرزاق وعبد بن حميد وسعيد بن منصور وابن المنذر وماوردى ومحمد بن أحمد الخطيب ومحب طبري وسيوطى وملاعلى متقى وولى الله وغير ايشان .
دوم : آنكه جواز تجسس - بر تقدير تسليم آن - اغرب وأفحش وأقبح از
هامش
1 . در [ الف ] اشتباهاً : ( حمايت ) آمده است .