« عبادي » با ياى آخر خواندهاند .
« ارضي » ابو الفتوح : با فتح و سكون ياء خوانده شده است . مقاتل و كلبى گفتند : براى مردم مسلمان بيچاره ى مكّه نازل شد كه نميتوانستند دين خود آشكار كنند به اين آيه دستور رسيد هجرت كنيد كه سرزمين مدينه فراخ است به آن جا برويد .
حسينى : نظم :
سفر كن چو جاى تو ناخوش بود
كزين جاى رفتن ، بدان ، ننگ نيست
و گر تنگ گردد تو را جايگاه
خداى جهان را جهان تنگ نيست
« إِلَيْنا تُرْجَعُونَ 57 - و لَنُبَوِّئَنَّهُمْ » 58 مجمع : هر دو جمله اختلاف قرائت دارد كه با ياء به صيغه ى غايب و با نون بلفظ متكلَّم خوانده شده است .
« وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا » 59 مجمع : جهت نزول اين آيه را چنين گفتهاند : گروهى از مسلمانان در آزار اعراب بودند و فرمان رسيد كه بمدينه كوچ كنند آنها گفتند : ما به آن جا خانه و سامان نداريم كى بما آب و نان خواهد داد ؟
اين آيه بجوابشان فرود آمد . و حسن بصرى گفته است : يعنى بسيار از جنبندگان هستند كه روزيشان ذخيره و آماده نشده است و هرگز گرسنه و بىروزى نماندهاند مجاهد گفته است : يعنى نميتوانند روزى خود را ببرند و جز آنچه با دهان خود ميخورند بهره ى ديگر ندارند و زندگى ميكنند . ابن عبّاس گفته است : يعنى هيچكدام از جنبندگان روزى فرداى خود را اندوخته نميكنند بجز آدمى و موش و مورچه و ديگران فقط به اندازه اى كه بسشان باشد ميخورند .
بيضاوى : يعنى آنها را با ضعفشان و شما را با همه قدرتتان هر دو را خدا روزى ميدهد و در روزى دادن كسى را جز خداوند نداريد و هر دو محتاج به خداونديد .
كشف : از ابن مسعود روايت شده است : پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود كه خدا ميگويد : اى فرزند آدم روزيت همه روز ميرسد باز تو اندوه آن دارى با اينكه از