او ديد كه ناديده پسنديد . عبد العزيز بن عمر گفت : شما را توانا كردم تا ديدار من بر تاوستيد ، و اشنوا كردم تا سخن من برتاوستيد ، و بوى خويش بر شما دمانيدم تا از من آگاه شديد و با من بمانديد .
« فَإِنَّ أَجَلَ اللَّه لآتٍ » طبرى : يعنى هنگاميكه خداوند براى برانگيختن مردم و رسيدگى به حساب و پاداش و سزاى آنها معيّن كرده است به زودى ميرسد .
« وَمَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِه » 6 كشف : يعنى آنكه با نفس جنگيد بدستيارى شكيبائى در فرمانبرى خداوند و با كافرين بشمشير جنگيد و با شيطان بجلوگيرى از خار خارك او چنين كس همه ى اينكارهاى او براى خود او است .
« وَإِنْ جاهَداكَ - تا آخر » 8 طبرى : قتاده گفته است : اين آيه براى سعد وقّاص آمد كه چون ترك ميهن خود كرد و بمدينه رفت مادرش گفت : زير سايه نميروم تا او از دينى كه پذيرفته است بر گردد ، اين آيه نازل شد كه به آنها نيكى كن و در شرك و كفر فرمانشان را مبر .
« وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا - تا آخر » 10 طبرى : ابن عبّاس گفته است : گروهى از مردم مكّه مسلمان شدند و دين خود پوشيده ميداشتند ، در جنگ بدر اعراب آنها را با خود بجنگ مسلمانان بردند و چند نفر از آنها در جنگ كشته شدند ، مسلمانان با يكدگر گفتند : اينها كه كشته شدهاند مسلمان و مجبور بودهاند بايد براى آنها از خداوند آمرزش بخواهيم اين آيه براى اين گفتگو نازل شد « إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ » و آنها كه در مدينه بودند اين آيه را براى آن عدّه كه از جنگ سلامت رستند و در مكّه بودند نوشتند چون اين آيه سرزنش آنگونه مردم بود و عذر و بهانه اى برايشان نماند كه در مكّه بمانند از آنجا بيرون شدند كه بمدينه روند اعراب آنها را دنبال كردند و به آنها رسيدند و آنها هم سازش كردند . اين آيه نازل شد « مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ » مسلمانان به آنها نوشتند كه چنين آيتى براى شما فرود آمده است . آنها از مكّه بيرون رفتند و نااميد بودند كه عاقبت خوبى داشته باشند . آنگاه اين آيه براى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 56
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٦