مكّه از آنجا بيرون شدند تا ميهن خود رها كنند و بمدينه حضور پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله روند كافران جلوشان را گرفتند و آنها بر گشتند و اين آيت براى اين سستى آنها آمد و باز چون اين آيه شنيدند از آنجا بيرون شدند و پاره اى شان كشته شدند و پاره اى آسوده ماندند براى آنها اين آيه نازل شد « وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا » تا آخر ، و بعضى گفتهاند : آيه براى عمّار و آنها كه نزديك مكّه بودند نازل شد ، بعضى ديگر گفتهاند : براى آنهائى نازل شد كه مسلمان شدند كه مسلمان شدند و چون جهاد و زكات واجب شد از انجام آن خوددارى كردند . و در معنى « الم » بهترين نظرها اين است كه اسم سوره باشد مثل ديگر حروف مقطَّعه ى اوّل سوره ها .
كشف نوشته : الف اشارت است فرا اللَّه ، لام اشارت است فرا جبرئيل ، ميم اشارت است فرا محمّد ، ربّ العزّه سوگند ياد مىكند بالهيّت خويش و به امانت جبرئيل و بصدق نبوّت محمّد كه وحى كننده منم و آرنده جبرئيل و پذيرنده محمّد از حقّ جلّ جلاله ميل روانه ، از جبرئيل خيانت روا نه ، از مصطفى محمّد تهمت روا نه .
حسينى نوشته : حروف مقطَّعه جهت تأخير خلق است تا دانند كه كسى را بحقايق اين كتاب راه نيست و عقل هيچ كامل از كنه معرفت اين كلام آگاه نى مصراع : « خرد عاجز و فهم در وى گم است » و در حروف اوّل اين سوره گفتهاند الف ، اشارت است باسم اللَّه ، و لام بلطيف و ميم بمجيد . ميفرمايد كه « اللَّه » منم روى بطاعت من آر « لطيف » منم اخلاص در عبادت فرو مگذار . « مجيد » منم بزرگى ديگران را مسلَّم مدار .
تأويلات كاشانى : آن حقيقتى كه در برابر غير ، علم است و بس و رابطه اش با ديگران آفرينش است و آغاز چنين اقتضا كرده است كه رها نكند مردم را به آنچه در ظاهر سخنى بحقّ ميگويند و كارى ميكنند تا در نقصان و غفلت خود بمانند و پرده ى پندار در جلو چشم بدارند بلكه بگرفتاريهاى جور بجور و سختيها آنها را ميآزمايد تا آمادگى كه در نهاد خود دارند نمودار شود و به آن مقام كه مىشود برسند
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 54
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٤