برسند و بالا روند چون حقّ جلّ و علا دوست دارد آن كمالات اندوخته ى در عين جمع و وحدت به صورت كثرت و تعدّد نمودار شود آنها را در اعيان ثابته ى بنى آدم بوديعت نهاد و در عالم كثرت و شهود به صورت افراد نمودار كرد چنان كه حديث قدسى است « كنت كنزا مخفيّا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق كى اعرف » و حقيقت حقّ پرستى و ايمان آنها را بخوشيها و گرفتاريها در نظرشان يكسان كرد تا نمودارى صفات حقّ در وجود آنها موجب شناسائى و معرفت آنها شود و در آخر كمالات خود مظهر صفات حقّ شوند ، چنان كه در آغاز پيدايش معدن و مخزن صفات حقّ بودند چون بآنجورى مىتوانند رسيد كه در آغاز مناسب با آن بودهاند .
روح البيان : در كتاب بوستان در وصف عاشقان گفته است :
دما دم شراب الم در كشند
و گر تلخ بينند دم در كشند
بلاى خمار است در عيش مل
سلحدار خار است با شاه گل
نه تلخ است صبرى كه بر ياد اوست
كه تلخى شكر باشد از دست دوست
اسيرش نخواهد رهائى ز بند
شكارش نجويد خلاصى ز بند
صافى : از امام موسى عليه السّلام روايت است كه عبّاس عموى پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله حضور عليّ عليه السّلام رفت و گفت بيا با هم برويم تا مردم با تو بخلافت بيعت كنند فرمود : يقين دارى كه مردم با من بيعت ميكنند ؟ گفت : بلى ، فرمود : پس نتيجه ى اين آيه و آزمايش مردم كجا نمودار مىشود ؟
« فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّه الَّذِينَ - تا آخر » 3 مجمع : از عليّ عليه السّلام نقل است كه بضمّ ياء و كسر لام دوّم قرائت فرموده است تا از مصدر اعلام باشد و معنى چنين باشد خداوند اعلام معرّفى مىكند راستگويان و دروغگويان را و همين قرائت از امام صادق عليه السّلام و محمّد بن عبد اللَّه بن الحسن و زهرى نقل شده است .
« مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّه » 5 كشف نوشته : پير طريقت گفت : الهى تو را آن كس بيند كه تو را در ازل ديد و وى تو را ديد كه دو گيتى او را نابديد و تو را