منم خداوند زنده هميشه منم پادشاه تواننده در ذات و در صفات پاينده .
« تَنْزِيلُ الْكِتابِ - الخ » 2 كشف : تكرار اين آيه در چند سوره براى اين است كه بجاى عنوان و سرلوحه است كه در همه ى نامه ها مكرّر مىشود .
تنوير المقباس ابن عبّاس : « و من السّورة الَّتي يذكر فيها الأحقاف » ، و اين سوره بمكّه نازل شده است مگر اين آيه « وَشَهِدَ شاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ - الخ » و سه آيه از « وَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْه إِحْساناً - تا - ما هذا إِلَّا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ » كه اين سه آيه نيز در مدينه نازل شده است براى ابو بكر و پسرش عبد - الرّحمان . و اين سوره سى و دو آيه است . و معنى آيت اوّل و دوّم اين است كه هر چه بودنى است خداوند حكم كرده است و معيّن كرده است . يا سوگند ياد كرده است كه اين نامه سخن گفتن خداوند عزيز است كه از هر كه مؤمن نشد انتقام خواهد گرفت .
« وَما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ » 3 طبرى : يعنى همه آفريده ها را براى به پا - داشتن حقّ و عدالت در خلق آفريديم .
مجمع : يعنى بيهوده نيافريديم كه براى دستور و عبادت و ثواب و مجازات آفريديم .
كشف : يعنى به يكتا پرستى و يگانه شناسى كه انبازى نباشد آفريديم .
« أَوْ أَثارَةٍ مِنْ عِلْمٍ » 4 طبرى : از ابو عبد الرّحمن سلمىّ نقل شده است « اثرة » بدون الف خوانده است يعنى علمى كه مختصّ به خود شما است و ديگرى را از آن خبرى نيست . و در معنى « اثارة » اختلاف است : 1 - ابن عبّاس گفته است يعنى نشانه اى از خطَّ كه شما عربها بر زمين ميكشيد و از آن استفاده ى غيبگوئى ميكنيد ، چون شما كاهن و غيبگو و فالگير هستيد . 2 - قتاده گفته است :
يعنى علم مخصوصى كه شما داريد بر شركت بتها در آفرينش بياوريد . 3 - حسن بصرى گفته است : يعنى مطلب علمى كه از فطرت خود بتوانيد استخراج كنيد بر - شركت در آفرينش بياوريد . 4 - مجاهد گفته است : يعنى اگر اثر علمى از گذشتگان
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 525
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٢٥