كنند و بسنجند و تصديق كنند با آنها كه چنين فكرى ندارند و هرگز بانديشه ى اين حقايق نيستند برابر نخواهند بود چنان كه كور و بينا برابر نيستند . و نيز آنها كه مرد عمل و كار پسند هستند با آنها كه بىباك و بدكارند برابر نخواهند بود ، پس كسى كه بتواند به ياد اين گونه داستانها و سنجشها باشد و تصديق از حسد و تقليد ديگران يا تكذيب از كبر و گردنفرازى را جدا كند و اينها را بفهمد كم است و شما و مردم نميتوانيد جز چند نفرى بسنجيد كه مرد فكر و سنجش و نكوكار مثل آدم بينا است كه به همه جا نظر مىكند و هر چيزى را درك مىكند ، ولى بدكار بىفكر مانند كورى است چشم بسته كه چيزى نمىبيند و تصديق نمىكند . و پس از اين مثال و سنجش يادآورى شده است كه بعد از همه ى اين مثال و يادآورى جاى شكّ نيست كه قيامت آمدنى است و براى اين زندگى دنباله و عالم ديگرى است . و جمله ى « تتذكّرون » با ياء و تاء به صورت غايب و خطاب هر دو خوانده شده است و در معنى تفاوت نيست .
« قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ - الخ » 60 تبيان : يعنى اگر در آن مصلحتى بود پذيرفته خواهد شد .
مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى عبادت كنيد كه مزد آن را بشما بدهم .
و قرينه ى اين گفته ى ابن عبّاس حديث پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله است كه دعاء عبادتست .
پس چون بجاى عبادت دعاء گفته شده است بجاى ثواب اجابت گفته شده است و بجاى چنين جمله اى آمده است « اعبدوني اثبكم » .
كشف : بعضى گفتهاند : مقصود از دعا در اين آيه استغاثت و فرياد خواهى است يعنى در وقت گرفتارى و درماندگى از من كومك خواهيد تا آسوده تان كنم چنان كه در جاى ديگر گفته شده است « إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ » . و گفتهاند : دعاء لفظى است جامع ميان بيست خصلت چون معجونى ساخته از اخلاق متفرّق كه حمد است و عبادت و اخلاص و شكر و ثناء و تهليل و توحيد و سؤال و رغبت و رهبت و نداء و طلبت و مناجات و افتقار و خضوع و تذلَّل و مسكنت
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 397
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٩٧