است : يعنى مشركين .
« النَّارُ يُعْرَضُونَ - الخ » 46 فخر : بعضى گفتهاند كه مقصود از اين جمله يادآورى آتش است كه صبح و شام بمردم ميگفتند : از آتش جهنّم بترسند . و اين خلاف ظاهر است و بعضى به اين آيه استدلال كردهاند بر عذاب قبر كه به صبح و شام به آتش ميدهند شان و در رستاخيز بسخت ترين آزار ميبرندشان .
« أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ - الخ » 46 مجمع : « ادخلوا » با همزه قطع و كسر خاء به صورت مزيد از مصدر ادخال خواندهاند يعنى وارد كنيد اى ملائكه مردم فرعون را ، و عموم قاريها با صداى جلوى همزه و خاء از مصدر دخول خواندهاند يعنى اى مردم فرعون وارد سختترين عذاب بشويد .
« يَوْمَ يَقُومُ الأَشْهادُ » 51 مجمع : يعنى آنها كه به حق شهادت ميدهند چه نيكوكار يا بد كار باشند . قتاده گفته است : يعنى پيغمبران و ملائكه و مؤمنين .
مجاهد گفته است : يعنى ملائكه ى نگهبان گواهى ميدهند كه پيغمبران ، حقّ را ابلاغ كردند و كافران نپذيرفتند .
« يَوْمَ لا يَنْفَعُ » 52 مجمع : با ياء و تاء به صيغه ى مذكّر و مؤنّث خوانده شده است .
« وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ » 55 مجمع : آنهائى كه گناه صغيره را از پيغمبران جايز دانستهاند گفتهاند : يعنى از گناهان صغيره ى خود توبه كن . و آنها كه جايز ندانستهاند و حقّ با آنها است گفتهاند : اين دستورى است براى اظهار بندگى پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و بالا رفتن پايه ، و ديگران هم سنّتى بدانند و عمل كنند .
طبرى : يعنى از خدا بخواه كه گناه تو را بيامرزد و عفوت كند .
كشف : بعضى گفتهاند : اين آيه پيش از اين آيه نازل شده است « لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّه ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ - الخ » . و بعضى گفتهاند : يعنى از گناه امّت خود استغفار كن . بعضى گفتهاند : يعنى اگر از تو گناه سر زد استغفار كن .
تنوير المقباس : يعنى در برابر تقصير از شكر نعمت خدا بر تو و يارانت
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 394
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٩٤