است : يعنى جايز است كه وصيّت كنيد براى خويشان مشرك خود . 2 - مجاهد گفته است : يعنى آنهائى را كه پيغمبر ميانشان دوستى برقرار كرد و همسوگند بودند مىتوانند عادت و رسم ميان خود را رعايت كنند كه يارى آنها كنند و در جرائم كومك مالى كنند و جريمه اى كه رسم داشتند در موقع جنايت از جانب آن دوست خود مىپرداختند اكنون هم انجام دهند . 3 - ابن زيد گفته است :
يعنى ميتوانيد براى دوستان خود وصيّت كنيد .
« وَإِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ » 7 فخر : ارتباط اين آيه بجلو اين است كه چون در اوّل گفته شد اى پيغمبر از خدا بترس و بعد گفته شد كه اختيار ديگران هم با پيغمبر است و او از كسى باك ندارد به اين آيه تأكيد مطلب شده است كه از خدا بترس و از كسى باك مدار كه از همه ى پيغمبران اين پيمان گرفته شده است كه در ابلاغ رسالت فقط خدا را در نظر داشته باشند و ترس و طمع از مردم جلوگيرشان نشود .
« وَأَخَذْنا مِنْهُمْ - تا آخر » 7 مجمع : اين جمله براى تأكيد و تثبيت جملهء جلو است بعلاوهء غلظت و سختى ، يعنى از آنها پيمان گرفتيم و اين پيمان گرفتن بسيار سخت و استوار بود .
« لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ - الخ » 8 مجمع : اين جمله براى نتيجه ى پيمان گرفتن است كه در آيت جلو گفته شده است . يعنى تا از اين مردم راستگو بپرسند كه آيا خدا هر يك را به نتيجه ى فكر و كارشان رساند يا نه ؟ و آنها بجواب بگويند بلى نيكوكار و بدكار به مزد خود رسيدند و به كس ستم نشد ، و بعضى گفتهاند : معنى جمله اين است : تا از راستگويان به زبان تحقيق شود كه آيا بدل نيز راستگو بودند يا نه ؟ و ديگرى گفته است : يعنى از راستگويان سؤال شود كه آيا براى خدا و حقّ و حقيقت راست گفتيد يا به منظور ديگر . و چون از راستگو بپرسند كه از چه رو راست گفتى و به مقتضاى هدفش در راست گفتن با او رفتار شود ، پس سرنوشت دروغگويان چه خواهد بود ؟
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٦١