اندازه ى خود نرساندن ، و گفتهاند : دو طرف قصد ناپسند است كه كمتر يا بيشتر از اندازه باشد .
« وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ » 19 كشف : در حكمت گفتهاند : آوازت براى تو به آن اندازه لازم است كه به گوش مردم يك انجمن برسانى .
حسينى نوشته : يعنى فرياد كننده و دراز زبان و سخنگوى مباش .
« إِنَّ أَنْكَرَ الأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ » 19 كشف : سفيان ثورى گفت : آواز هر حيوان تسبيح خداوند است مگر خر كه آوازش براى ديدن شيطان است و از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله نقل است كه سه آواز ناپسند است آواز خر ، آواز سگ ، و آواز نوحه سرائى بر كشته براى دعوت بجنگ و خونخواهى .
حسينى : در عين المعانى نقل كرده است كه عرب مشرك بآواز بلند خود افتخار ميكرد به اين آيه جلو خوى او گرفته شد كه صداى بلند صداى خر است كه ناپسندترين آواز است و در حديث است : چون آواز خر شنيديد پناه به خدا ببريد از شرّ شيطان رجيم كه آن حيوان شيطان ديده است و آواز خود را بلند كرده است و از مولوى در فيه ما فيه نقل كردهاند : آواز خر بيشتر براى خواستن كاه و جو است يا براى برگزارى خواهش جنسى يا جنگ با درازگوشى ديگر و صدائى كه از پيدايش صفات بهيمى و سبعى باشد زشتترين صداها است . و از اينجا معلوم مىشود آوازى كه از شخص داراى اخلاقى ربّانى و ملكوتى شنيده شود خوبترين آوازها خواهد بود . بيت :
نغمه هاى عاشقان بس دلكش است
استماع نغمه ى ايشان خوش است
« وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَه ظاهِرَةً وَباطِنَةً » 20 كشف : نافع و ابو عمرو و حفص « نعمه » بفتح و صداى بالاى عين خواندهاند كه جمع نعمت باشد و ديگران به صورت مفرد با تنوين خواندهاند . ابن عبّاس گفته است : نعمت ظاهر اسلام است و قرآن ، و نعمت باطن گناهان پوشيده كه بمجازاتش گرفتار نمىشوند .
و بعضى گفتهاند : نعمت ظاهر آن است كه در جلو چشم مردم است چون جاه