و بعضى گفتند : مقصود نماز نافله ى شام و خفتن است « 1 » ولى درست اين است كه مقصود نماز شب باشد .
« إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً » 65 تفسير علىّ بن ابراهيم از ابو الجارود از امام باقر عليه السّلام نقل كرده است : يعنى عذاب جهنّم چسبنده است كه از آدمى جدا نميشود .
« إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا » 67 طبرى : بعضى گفتهاند : اسراف خرج در معصيت خدا است اگرچه كم باشد و اقتار جلوگيرى از حقوق خداوندى است و بعضى گفتهاند : اسراف از اندازه زياد خرج كردن و اقتار كوتاهى در مخارج لازم ، و عدّه اى گفتهاند : اسراف خوردن مال غير است بدون حقّ و بهتر معنى اين است كه اسراف در خرج تجاوز از آن اندازه است كه خدا براى بندگان مجاز كرده است : و اقتار كم كردن است از آن اندازه كه مجاز شده است .
مجمع : از معاذ روايت شده است كه گفت : از پيغمبر ( ص ) پرسيدم فرمود : آنكه به غير حقّ بدهد اسراف كرده است و كسى كه بدون حقّ جلو بگيرد « قتر » است ، و تنگگيرى در زندگى است ، و از علىّ عليه السّلام نقل است كه در خوردن و نوشيدن اسراف نيست اگرچه زياد باشد .
أبو الفتوح « يقتروا » با ضمّ ياء و كسر تاء از وزن افعال خواندهاند و با فتح ياء و كسر تاء قرائت عموم قاريها است و با فتح ياء و ضمّ تاء نيز خواندهاند و مقاتل در معنى اين جمله ها گفته است : يعنى از حلال استفاده كنند و به اندازه ى خرج خود كنند و زيادى را ببخشند و بعضى اصحاب پيغمبر ( ص ) گفتهاند : يعنى چنين نباشد كه هر چه بخواهد بخرد و بخورد .
صافى : در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل است كه اسراف آن است كه بمال و جان زيان رساند ، پرسيدند اقتار چه معنى دارد ؟ فرمود : خوردن نان و
هامش
( 1 ) يعنى دو دو ركعت نافلهء مغرب كه ايستاده خوانند . و يك دو ركعت نافلهء عشاء كه نشسته خوانده مىشود ، بر خلاف قول بعض كه از فخر رازى نقل شد . ( مصحّح )