اين آيه نازل شد « لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ » مردم احتراز كردند از غذاى اشخاص كور و لنگ و بيمار و زمينگير به اين جهت كه بهترين اموال خوردنيها است ، و خدا از خوردن اموال نهى كرده است . اين آيه تا « ما مَلَكْتُمْ مَفاتِحَه » براى اجازه در خوردن غذاى آنها نازل شد ، ضحّاك گفته است : پيش از اسلام مردم مدينه دورى ميكردند از غذا خوردن با اين گونه اشخاص گرفتار ، و بعضى ميگفتند : طبع آدمى بدش ميآيد كه همسفره ى اين گونه كسان باشد چون مواظب نظافت نيستند ، دسته اى ميگفتند : اينها نميتوانند مثل تندرستها از سفره بهره مند شوند ، اين آيه براى اجازه ى غذا خوردن با آنها نازل شد و معنى آيه به اين جهت كه ضحّاك گفته است اين است : باكى نيست كه شما مسلمانان از مال اين دسته مردم و با اين دسته مردم غذا بخوريد و كلمه ى « على » بمعنى « في » خواهد بود و مقصود نه اين است كه آنها مسئول نيستند ، بلكه شما در خوراك آنها و همسفره شدن با آنها مسئول نيستيد ، 2 - مجاهد گفته است : چون كسى يكى از اين گرفتاران را به خانه ميبرد و چيزى آماده نداشت ميبرد به خانه ى خويشان خود كه از آنچه به خانه شان هست به او بدهد و او احتراز ميكرد از خوردن چون او را به خانه ى ديگرى برده است ، و مال خود آن كس نيست اين آيه براى آزادى در اين كار و اجازه ى خوردن در هر يك از خانه هاى خويشان نامبرده ى در آيه نازل شد ، 3 - زهرى گفته است :
چون مسلمين بجنگ ميرفتند اين گونه كسان ناتوان را به خانه ميگذاردند و كليد آن را به آنها ميدادند و ميگفتند از آنچه در اين خانه است خوردنش بر شما روا است ، ولى آنها از خوردن خوددارى ميكردند و ميگفتند به خانه اى « كه صاحبش نيست » وارد نميشويم اين آيه براى اجازه ى به آنها نازل شد ، 4 - ابن زيد گفته است : اين آيه دو قسمت است از اوّل آيه تا « عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ » براى وظيفه اين مردم ناتوان است كه معاف از جهاد شدهاند و از « وَلا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا » - تا - « أَوْ صَدِيقِكُمْ » حكمى ديگر است كه امروز مورد ندارد چون اوّل خانه ها در نداشت و پرده اى افتاده بود و كسى بدرون ميشد و گرسنه بود و خوراكى ميديد به اين قسمت از آيه
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 352
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٥٢