تا هنگام معيّن كه آنها را شعائر قرار ميدهيد و براى قربانى در حجّ علامتگذارى ميكنيد كه از آن پس استفاده ى از آنها جايز نيست ، 3 - بعضى گفتهاند : يعنى براى شما در اين مناسك و آداب حجّ سود تجارت است تا هنگام معيّن كه حجّ تمام مىشود و از مكّه برميگرديد ، 4 - و بعضى گفتهاند : يعنى در دين حقّ و خداپرستى براى شما سودى است كه ثواب و مزد معنوى باشد تا هنگام معيّن كه روز رستاخيز است .
أبو الفتوح : شما را در اين شتران منافعى هست تا بوقتى معيّن و معلوم از ركوب و حمل بارگران ، برايشان نشينيد و بار گران بردارند از شما ، عبد اللَّه - عبّاس گفت و مجاهد : اين پيش از آن باشد كه نام هدى و تضحيه بر آن نهند ، عطا گفت : پيش از آنكه اشعار و تقليد كنند ، و اشعار آن بود كه كارد در كوهان شتر زنند و خون آلود كنند ، و تقليد آن بود كه يكتاى نعل بر گردن او بندند تا هر كه بيند داند كه آن هدى است ، و بعضى ديگر گفتند پس از آنكه اين كار كرده باشند اگر محتاج شد بانتفاع از او از جهت ركوب يا شير آن بعد الاشعار و التّقليد روا باشد كه منتفع شود به آن و اين روايت كردهاند از باقر عليه السّلام ، و بعضى گفتند مراد منافع تجارت است . و اجل مسمّى تا هنگام از مكّه بيرون آمدن است ، بعضى هم گفتند :
منافع ثواب است .
« لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً » 34 امّت بمعنى جماعت است آنها كه بر يك دين و روش باشند ، [ ابو الفتوح گويد : گفت ما هر امّتى را منسكى كرديم ، كوفيان جز عاصم خواندند « منسكا » بكسر سين و اين آيه و آيه 67 اين سوره بمعنى موضع مانند مجلس و مشرق يعنى مذبح و جايگاه ذبح . و باقى قرّاء بفتح سين خواندند على المصدر يعنى ذبح براى قربانى ، حسن گفت « منسكا » أى شريعة يعنى ما هر امّتى را از امم سلف شريعتى كرديم كه به آن متعبّد بودندى و بر آن عبادت كردندى مجاهد گفت عبادة في الذّبح ، عبادتى كرديم ايشانرا در ذبح ، و نسيكه ذبيحه باشد ، در شرع جمله افعال حجّ را از طواف و سعى و رمى و ذبح و غير آن همه را
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٢٨